Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Güney Kore ziyaretinin ardından dönüş uçağında gazetecilerin sorularını yanıtlayarak, olağanüstü bir durum olmaması hâlinde 8 Kasım'da Azerbaycan'ın Zafer Günü için Bakü'ye gideceğini açıkladı. Azerbaycan'ın İsrail ile yakın ilişkileri ve okullardaki türban yasağına ilişkin Türkiye'den yükselen eleştiriler, karşılıklı açıklamalarla gerilen ilişkilerin ardından gelen duyuruda Erdoğan, İlham Aliyev ile telefon görüşmeleri yaptığını, İstihbarat Başkanı ve Dışişleri Bakanı'nı Bakü'ye gönderdiğini ve eşler düzeyinde de bir 'telefon diplomasisi' yürütüldüğünü aktardı. Aliyev, geçen haftaki TDT zirvesine bakan-düzeyinde katılmıştı.
Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde gerilim haftalarının ardından kardeşlik vurgusuyla yeni bir adım geldi: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Güney Kore ziyaretinin dönüşünde uçakta gazetecilerin ‘İlişkilerde kriz olduğuna dair yorumları nasıl buluyorsunuz?’ sorusunu yanıtladı ve 8 Kasım’da Azerbaycan’ın Zafer Günü dolayısıyla Bakü’ye gitmeyi planladığını açıkladı.
Erdoğan, ‘Fevkalade bir durum söz konusu olmazsa, 8 Kasım günü bir Azerbaycan ziyareti yapmayı düşünüyorum. İnşallah bu ziyaret vesilesiyle de gerekli adımları atma imkânımız olur’ dedi ve diplomasinin zaten yoğun işlediğini anlattı: ‘Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev ile zaten telefon görüşmelerimi yaptım. Bu arada gerek İstihbarat Başkanım’ı gerek Dışişleri Bakanım’ı Azerbaycan’a gönderdim. Ayrıca bir telefon diplomasisi yine gerek İlham Bey ile gerekse eşler arasında yapıldı, yapılıyor. 8’indeki Zafer Günü’ne onlar da çok önem veriyorlar.’
Cumhurbaşkanı, iki ülke ilişkisini ‘klasik diplomatik temasların çok ötesinde’ olarak tanımlayarak mesajını pekiştirdi: ‘İki ülkenin kopmaz bağı ortak tarihimizin, kültürümüzün, kaderimizin ve inşallah geleceğimizin ürünüdür. Türkiye ve Azerbaycan kardeşliğinin evelallah aşamayacağı hiçbir engel yoktur.’
Ziyaret açıklaması, iki ülke arasında son haftalarda artan gerilimin ardından geldi: Azerbaycan’ın İsrail ile yakın ilişkileri ve yakın zamanda okullarda türbanı yasaklaması Türkiye’de eleştirilere yol açmış, Bakü cephesinden gelen ‘iç işlerimize karışmayın’ açıklamalarıyla hava daha da gerginleşmişti. İletişim Başkanlığı, Erdoğan’ın Aliyev’i Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) liderler zirvesine davet ettiğini duyurmuştu; ancak Aliyev geçen haftaki zirveye katılmayıp Azerbaycan’ı Dışişleri Bakanı düzeyinde temsil etmiş, bu durum kriz yorumlarını beslemişti. Duyuru günü iki liderin bir kez daha telefonda görüştüğü de bildirildi.
Zafer Günü, Azerbaycan’da 2020 Dağlık Karabağ savaşının kazanılmasının yıldönümü olarak ulusal-bayram statüsünde kutlanıyor ve Bakü’de askeri-geçit törenleriyle anılıyor; Erdoğan’ın duyurusu Türk basınında geniş yer buldu, iktidar ve muhalefet cephesinden ziyaretin içerdiği mesaj yorumlandı. Erdoğan’ın ‘gerekli adımlar’ olarak işaret ettiği müzakere gündeminin ne içereceği — enerji ve savunma işbirliği mi, gerilime yol açan başlıkların normalizasyonu mu — ziyaret öncesi Ankara ve Bakü hattında merak konusu. Bakü’deki buluşma, iki ülkenin ‘bir millet iki devlet’ çerçevesini yeniden teyit edip etmeyeceğini de gösterecek.