Son 15 ayda en az 12 general ve kıdemli subay gözaltında; ordu şefi Kainerugaba bu hafta VP Alupo'yu azille tehdit etti. 10 Kasım NRM toplantısında halefiyet önergesine karşı oylama terk edildi.
Uganda ordusunda son 15 ayda en az bir düzine general ve kıdemli subay gözaltına alındı; tutuklamalar, ülkeyi dört onyıldır yöneten Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni’nin halefi kim olacağı gerilimini de alevlendirdi. Baskının odağında, aynı zamanda cumhurbaşkanının oğlu olan ordu şefi General Muhoozi Kainerugaba var.
52 yaşındaki Kainerugaba bir sonraki seçimde başkan adayı olma niyetini belirtmiş durumda ve yaygın biçimde olası halef olarak görülüyor; ancak iktidar partisi içindeki hırslarına dirençle karşılaştığı belirtiliyor. General bu hafta, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Jessica Alupo’yu azil ve olası tutuklamayla tehdit ederken bu görevi kendisinin alması gerektiğini ima etti.
İktidar partisi Ulusal Direniş Hareketi (NRM) ise kıdemli liderliğinin Kainerugaba’yı bir sonraki cumhurbaşkanı olarak destekleme önerisini reddettiği haberlerini “tamamen yanlış” diye niteleyerek reddetti. AFP’ye konuşan beş parti kaynağı, 10 Kasım’daki kapalı kapı toplantıda önergeye karşı çıkan üyeler yüzünden oylamanın terk edildiğini aktardı; Genel Sekreter Richard Todwong Awany toplantıyı doğrulayıp karar haberini reddetti.
Tutuklamaların bir bölümünün, generalin başkanlık hırzına karşı çıkan subayları saf dışı bırakma çabası olduğu yorumları yapılıyor. Kanada’daki York Üniversitesi’nden Ugandalı siyaset bilimci Gerald Bareebe, “Projeye destek vermediğine inanılan kıdemli subaylar tutuklandı, gözaltında tutuldu ya da yolsuzluk ve ihanetle suçlandı” diyor; bazı suçlamaların geniş kesimlerce siyasi amaçlı görüldüğünü ekliyor. Ordu ise tutuklamaları silahlı kuvvetlerdeki yolsuzluk ve suçla mücadele çerçevesinde savunuyor.
Ülkenin en tanınmış eski komutanlarından Korgeneral Peter Elwelu’nin gözaltı dosyası baskını netleştirdi: 2 Kasım’da doğudaki Teso bölgesini istikrarsızlaştırma planı iddialarıyla gözaltına alınan eski ordu başkanvekili, Kainerugaba’nın sosyal medya hesabından “Hain Peter Elwelu rütbelerinden alındı, er rütbesine düşürüldü” diye duyuruldu; 20’den fazla askerin daha gözaltında olduğu öne sürüldü. Ugandalı medya, askeri mevzuatın kıdemli bir subayın rütbesinin sosyal medya gönderisiyle alınamayacağına dikkat çekiyor. Ordu daha sonra Elwelu’nun gözaltını doğrulayıp kendisine bağlantılı 15 silah, askeri üniforma ve iki pikap kamyonet ele geçirildiğini açıkladı; ailesi suçlamaları reddetti.
Daily Monitor gazetesinin araştırmasına göre Nisan 2025’ten bu yana gözaltına alınanlar arasında ülkenin en hassas güvenlik operasyonlarını yönetmiş üç eski askeri istihbarat şefi de var: Ağustos 2025’te ihanet, terörizm ve yolsuzluk suçlamalarıyla askeri mahkemeye çıkarılan ve sonradan Kainerugaba’nın “affettiğini” açıklamasıyla serbest kalan Tümgeneral James Birungi; Eylül’de yanlış istihbarat ve ihanet iddialarıyla gözaltında tutulan Tümgeneral Abel Kandiho ve benzer suçlamalarla alınıp affedilen Tuğgeneral Charles Bakahumura. Tutuklanan bazı subayların, generalin “bağışlanmasını” sağlamalarının ardından salıverildiği görülüyor.
Güvenlik analisti Freddie David Egesa baskını ordunun tasfiyesi olarak değil, farklı güvenlik kurumlarının yürüttüğü soruşturmaların bileşimi olarak okuyor; kıdemli subayların gözaltının tanıkları korumaya ve yolsuzlukla mücadelenin ciddiyetine hizmet ettiğini savunuyor. Museveni henüz halefine ilişkin kesin bir sinyal vermiş değil; NRM yönetimi ise kararların “doğru kanaldan, doğru zamanda” duyurulacağını belirtiyor.