Antalya'da süren COP31 Zirvesi'nde okyanus temelli iklim eylemlerini hızlandırmak için 'Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı' yayımlandı. 'Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi' temasıyla sürdürülecek zirvede metin, İstanbul Çalıştayı, Trabzon Etkinliği, BM Okyanus Çözümleri Diyaloğu ve Pasifik Pre-COP toplantılarını bağlayan Mavi Ağ kapsamında hazırlandı. Akdeniz 'iklim değişikliği sıcak noktası' olarak tanımlanırken İstanbul'da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi'nin kurulması Türkiye katkısı olarak kaydedildi. Metin 1,5 derece hedefini destekliyor, yeni yükümlülük yerine mevcut iş birliklerini güçlendirmeyi önceliyor.
Antalya’da süren COP31 İklim Zirvesi’nde denizler cephesinden somut bir çıktı geldi: COP31 Başkanlığı, okyanus temelli iklim eylemlerinin daha güçlü ortaklıklar ve finansmana erişimin iyileştirilmesi yoluyla uygulanmasını hızlandırmak amacıyla ‘Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı’nı yayımladı.
Zirve ‘Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi’ temasıyla dokuzuncu gününde devam ediyor; mutabakat bu temanın en somut metni olarak kayda geçti.
Metnin hazırlık süreci de geniş bir ağa dayanıyor: mutabakat, tarafların ve ortakların görüşlerinden, İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı ile Trabzon Üst Düzey Etkinliği’nden, BM Genel Kurulu Üst Düzey Haftası sırasında gerçekleştirilen Okyanus Çözümleri Diyaloğu’ndan ve Tuvalu ile Fiji’de düzenlenen Pasifik Pre-COP toplantılarından beslenen ‘Mavi Ağ’ kapsamında hazırlandı.
Metinde Akdeniz özelinde net bir tespit var: ‘Akdeniz, sıcak hava dalgalarının, orman yangınlarının, kuraklıkların ve sellerin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği, kıyı dirençliliğini ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği bir iklim değişikliği sıcak noktasıdır’ — mutabakat, Akdeniz ülkeleri arasında bölgesel diyalog ve iş birliğinin güçlendirilmesinin önemini vurguluyor.
Türkiye’ye özgü bir katkı da metne işlendi: UNEP Akdeniz Eylem Planı ve Barselona Sözleşmesi sistemi çerçevesinde İstanbul’da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi’nin (CC/RAC) kurulması, Türkiye’nin bölgesel iklim iş birliğine önemli katkısı olarak kabul edildi.
Bilimsel çerçeve de metnin omurgasında: deniz kirliliği, okyanus ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerinin azalması ve biyolojik çeşitlilik kaybı ile deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olaylarının, okyanus ve denizlerin iklimi düzenleyici işlevlerini ve ekosistem sağlığını olumsuz etkilediğine dikkat çekildi.
Mutabakatın yaklaşımı da net: yeni yükümlülükler ve mekanizmalar oluşturmak yerine mevcut iş birliklerini ve teknoloji paylaşımını güçlendirmek — küresel sıcaklık artışının 1,5 derece ile sınırlandırılması hedefine katkı sağlamak, bölgesel denizler sözleşmeleri üzerinden finansman desteğini iyileştirmek ve kıyı topluluklarının ihtiyaçlarını öncelemek ana eksenler arasında.
Zirvenin kendisi de bir ilk taşıyor: COP31, Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk BM İklim Değişikliği Konferansı — bu nedenle mutabakat, bölgenin iklim kaynaklı sorunlarına küresel dikkat çekme işlevi de görüyor.
Okyanus-iklim bağlantısının zirve metinlerindeki yeri de güçleniyor: mutabakat, COP31 Pasifik Ortaklığı’nın ‘Okyanus-İklim Bağlantısının Öne Çıkarılması’ eksenini ve müzakereler başkanlığını yürüten Avustralya ile çalışmaları yansıtacak şekilde hazırlandı.
Zirvenin 20 Kasım’a kadar sürmesi, bu metnin ardından enerji dönüşümü, iklim finansmanı ve nihai karar metinleri gibi başlıkların nasıl netleşeceğinin sinyalini verecek — Antalya Mutabakatı, bu sürecin ilk somut kilometre taşı olarak karşılandı.
Tablo şu: Akdeniz’in ilk BM iklim zirvesinden, denizleri iklim eyleminin merkezine taşıyan bir metin çıktı — Mavi Ağ’ın hazırladığı, 1,5 derece hedefine hizmet eden ve İstanbul’daki bölgesel merkezi ayrıca kaydeden bir mutabakat, zirvenin iklim-diplomasi bilançosuna yazıldı.