İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD'nin İran'ın Hürmüz Boğazı'na ilişkin şartlarına verdiği yanıtları 'aldatıcı' olarak niteledi. Fars Haber Ajansı'na konuşan Rızai, Washington'dan açık ve net bir yanıt beklediklerini, ABD'nin 'müzakerelerin devam ettiği' yönündeki açıklamalarının ise ekonomik baskıyı azaltmak ve petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla yapıldığını savundu. Rızai, boğazın Tahran'ın öne sürdüğü 7 şart yerine getirilene kadar yeniden açılmayacağını yineleyerek 'Şu anda Amerikalılarla herhangi bir müzakere yürütmediğimizi ve Tahran ile Washington arasında hiçbir görüşmenin devam etmediğini özellikle vurguluyorum' dedi. Söz konusu 7 şart arasında deniz ablukasının kaldırılması, gemilerin güvenli geçiş garantisi, tek taraflı yaptırımların kaldırılması, petrol ihracatı muafiyeti, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, nükleer maddelerin ülke içinde kalması ve savaşın sonlandırılması yer alıyor.
Hürmüz Boğazı krizinde yeni ve sert bir katman eklendi: İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD’nin İran’ın şartlarına ilişkin yanıtını ‘aldatıcı’ olarak nitelendirdi ve boğazın açılması için öne sürülen 7 şartın yerine getirilmesi gerektiğini yineledi.
Fars Haber Ajansı’na konuşan Rızai, Washington’dan açık ve net bir yanıt beklediklerini ancak şimdiye kadar bu yönde bir yanıt gelmediğini ifade etti. ABD’nin ‘müzakerelerin devam ettiği’ yönündeki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığını savunan Rızai, bu söylemin ekonomik baskıyı azaltmak ve petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla yapıldığını öne sürdü.
En çarpıcı bölüm ise müzakerelerin durumu hakkındaydı: Rızai, ‘Şu anda Amerikalılarla herhangi bir müzakere yürütmediğimizi ve Tahran ile Washington arasında hiçbir görüşmenin devam etmediğini özellikle vurguluyorum’ dedi. Bu ifade, taraflar arasında aracı ülkeler üzerinden yürütüldüğü ileri sürülen temaslar hakkında Washington kaynaklı iyimser açıklamalarla doğrudan çelişiyor.
Rızai’nin saydığı 7 şart şunları kapsıyor: deniz ablukasının kaldırılması, Hürmüz Boğazı’ndan ticari ve petrol gemilerinin güvenli geçişinin garanti edilmesi, tek taraflı yaptırımların kaldırılması, petrol ihracatı muafiyeti, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, nükleer maddelerin ülke içinde kalması ve savaşın sonlandırılması. İran yönetimi, bu koşulların tümü yerine getirilmeden boğazı yeniden açmayacağı konusunda ısrarını koruyor.
Açıklamanın zamanlaması, enerji piyasaları açısından kritik: boğazın durumu küresel petrol tedarikinin en hassas noktalarından biri olduğu için, müzakere haberleri fiyatları aşağı çekerken İran’ın ‘görüşme yok’ çıkışı piyasalardaki belirsizliği yeniden büyütüyor. Rızai’nin petrol fiyatlarını düşürme motivasyonu atfı da, krizin artık bir algı savaşı boyutu da taşıdığını gösteriyor.
Rızai’nin açıklaması, İran devletinin kriz yönetiminde kullandığı kanatlar arasındaki iş bölümünü de gözler önüne seriyor: Dışişleri kanadı diplomasik kapıları açık tutan ifadeler kullanırken, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi bünyesindeki isimler en sert duruşu sahipleniyor. Bu ikili söylem, Tahran’ın hem pazarlık gücünü koruma hem de iç cepheye güçlü imaj sunma ihtiyacından besleniyor.
Bu çıkış, Hürmüz hattındaki gerilimin kısa vadede hafifleyeceği beklentilerine karşı İran’ın stratejik sabit konusunu ortaya koyuyor: şartsız açılma yok, müzakere masası da şu an yok. Washington’un bu ‘aldatıcı yanıt’ suçlamasına vereceği cevap ve tarafların aracı kanalları yeniden devreye alıp almayacağı, krizin gelecek haftalardaki seyrini belirleyecek.