Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onay teklifi TBMM Dışişleri Komisyonu'nda görüşülmeye başladı. CHP 'evet' derken Yeni Parti, İYİ Parti ve DEM Parti karşı blokta.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan 16 maddelik Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülmeye başladı. Komisyon, 27 Ekim Salı günü saat 11.00’de AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplandı; Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü anlaşmayla ilgili hükümet sunumunu yaptı. Teklifin komisyondan geçmesi hâlinde Kasım ayının ilk haftasında Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor.
Anlaşmanın en dikkat çeken hükmü, taraflardan birine yapılan dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılması. Metin üç ülkeyi ‘çekirdek taraf’ olarak tanımlıyor. Sözleşmenin yürürlüğe girmesinin ardından ilk 10 yıl boyunca tarafların çekilme hakkının bulunmaması ise muhalefetin eleştiri odağındaki maddelerden biri.
Komisyon Başkanı Fuat Oktay, açılış konuşmasında anlaşmayla Orta Doğu’da ‘kolektif bir caydırıcılık kalkanı’ inşa edileceğini savundu. Oktay, ittifakın saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma olmadığını, yeni üyelerin kabulünün çekirdek tarafların ve dolayısıyla Türkiye’nin onayına tabi olduğunu belirtti. Oktay’ın aktardığına göre mimarinin üç temeli müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkânların geliştirilmesi.
Partilerin Meclis’teki tutumu ise netleşti. AK Parti ve MHP anlaşmayı destekliyor, HÜDA Par olumlu görüş bildirdi. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, hafta sonu Gaziantep programında ‘Eleştirilerimiz var ama Mekke Anlaşması’na evet diyeceğiz’ diyerek destek açıkladı. CHP’nin erken dönemdeki genel görüşme önergesi ise AK Parti ve MHP oylarıyla reddedilmişti.
Karı cephesinde Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel yönetimi, dış politika kurmayları toplantısında anlaşmanın desteklenmemesi kararını aldı. Parti kurmayları, Türk askerinin anlaşma nedeniyle Yemen’e gönderilmesine karşı olduklarını, Meclis onayı alınmadan imza atılması ve toplantılar yapılmasının Anayasa’nın uluslararası anlaşmalar ile yurt dışına asker göndermeye ilişkin hükümlerine aykırı olduğu görüşünü savundu. Özel, grup konuşmasında ‘Türk askerini Yemen’e göndermek Türkiye’nin planı değildir’ ifadesini kullanmış, Genelkurmay Başkanı ve ilgili bakanların asker konuşlandırma kararı aldığı iddiasını dile getirmişti; bu iddia hükümet tarafından doğrulanmış değil. İYİ Parti ve DEM Parti de anlaşmanın Türkiye’yi bölgesel bir çatışmanın tarafı hâline getirebileceği gerekçesiyle karşı çıkıyor.
Komisyonda Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, anlaşmanın Milli Savunma Komisyonu’nda da görüşülmesini istedi. Oktay, ilgili komisyona yazı yazıldığını ancak kendilerine ‘herhangi bir çalışma ve raporlama yapılmayacağının’ bildirildiğini aktardı.
Reuters haber ajansına konuşan AK Parti’li bir yetkili, Meclis onayının ardından Suudi Arabistan’a askeri personel konuşlandırılmasına imkân tanıyan bir tezkerenin parlamentoya sunulacağını öne sürdü. Teklif 20 Ekim’de TBMM Başkanlığına sunulmuş, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasıyla Dışişleri Komisyonu’na havale edilmişti. Anayasa’ya göre uluslararası anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Genel Kurul onayı gerekiyor; anlaşma, son onay belgesinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek.