Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, seyir ve konum sistemlerini kapattığı öne sürdüğü iki petrol tankerinin 'yetkisiz rotadan' geçmeye çalışırken uyarıları dikkate almaması üzerine 'olaylar' yaşandığını ve gemilerin boğazın güney sularında durdurulduğunu açıkladı.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nda iki petrol tankerinin durdurulduğunu duyurdu. Cuma günü yayımlanan açıklamada, tankerlerden birinin boğazın doğu kesiminde diğerinin batı kesiminde ‘yetkisiz rota’dan geçmeye çalışırken ‘olaylara’ maruz kaldığı ve boğazın güney sularında durdurulduğu belirtildi. Açıklamada tankerlerin ‘tüm seyir ve konum sistemlerini kapattıkları’ ve ‘terörist ABD ordusunun desteğiyle yetkisiz rotadan çıkmaya çalıştıkları’ öne sürüldü.
IRGC’ye göre cuma günkü olaylar, gemilerin aldıkları bir dizi radyo uyarısını görmezden gelmelerinin ardından yaşandı; açıklamada ‘olayların’ niteliği belirtilmedi. İran kuvvetleri, gemilerin boğazdan geçerken Tahran’ın belirlediği rotayı kullanmasını ve geçişi İran silahlı kuvvetleriyle koordine etmesini istiyor; Umman kıyılarına daha yakın güney koridoru ise İran tarafından ‘yetkisiz’ olarak nitelendiriliyor.
Gelişme, boğazda perşembe günü yaşandığı aktarılan bir dizi olayın ardından geldi. İran’ın resmî haber ajansı IRNA’nın aktardığı IRGC açıklamasında, üç petrol tankerinin ‘yetkisiz güney rotasından’ geçmeye çalışırken mayınlara çarparak alev aldığı öne sürüldü; İran silahlı kuvvetlerinin ayrı bir açıklamasında ise mayınlara çarpan tanker sayısının en az dört olduğu belirtildi. İranlı yetkililerin birbirinden farklı bu açıklamaları bağımsız kaynaklardan doğrulanmadı. İngiliz donanmasının deniz ticaret birimi UKMTO ise perşembe günü Umman’ın Hasab limanının 25 deniz mili kuzeydoğusunda, boğazdan çıkmakta olan bir gemide çıkan ve ardından söndürülen yangına ilişkin üçüncü taraf raporu aldığını duyurdu; raporda mürettebata zarar verilmediği veya çevresel etki olduğu bildirilmedi. IRGC açıklamasında ‘boğazı yöneten düzenlemelere aldırmayan ve ABD ordusunun desteğindeki her türlü provokasyon eylemi güçlü bir yanıtta bulacak’ ifadeleri yer aldı. Şubat ayında ABD-İsrail saldırılarıyla başlayan ve eski Yüce Lider Ayetullah Ali Hamaney’in ölümüyle sonuçlanan Orta Doğu savaşının ardından İran, bu stratejik su yolundaki deniz trafiğine kısıtlamalar getirdi. ABD de buna karşılık İran limanlarına abluka uygulayarak Tahran’ın petrol ihraç etme ve ticaret yapma imkânını daha da daralttı.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ihracatının en önemli güzergâhlarından biri. ABD ile İran arasındaki gerilimin sekizinci ayına girildiği bu dönemde bölgede ticari gemilere yönelik saldırılar ve durdurma olayları sürerken, cuma günkü açıklamanın ardından gemilerin ve mürettebatın durumuyla ilgili bağımsız teyit henüz gelmedi; İran’ın tankerler konusundaki iddiaları tek taraflı açıklamalara dayanıyor.