ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Thani ile İran savaşını sona erdirme çabaları çerçevesinde kapalı kapılar ardında görüştü; görüşmenin ardından Trump'ın savaşın sonuna doğru 'momentum' gördüğü bildirildi. Buluşmanın arka planında dikkat çekici bir detay ortaya çıktı: Axios'a göre Başkan Yardımcısı JD Vance, son iki haftadır Katar Başbakanıyla neredeyse her gün görüşerek İran'la dolaylı görüşmeleri bizzat yürüttü. Masadaki çerçeve, İran'ın Katar arabulucularıyla ilettiği iki günlük karşılıklı güven adımı planı: birinci gün ABD deniz ablukasını kaldırıp donmuş varlıkların bir kısmını serbest bırakacak, İran bombalanan nükleer tesislere Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçileri için resmî davet çıkaracak; ikinci gün Hürmüz Boğazı yeniden açılacak ve nükleer görüşmeler yeniden başlayacak. Ancak Dışişleri Bakanı Rubio 'bir atılım eşiğinde olduğumuzu söyleyemem' diyerek temkinli; üst düzey ABD'li ve Körfezli yetkililer yakın bir anlaşma ihtimaline şüpheyle yaklaşıyor.
Washington’da İran savaşını bitirme diplomasisinin en kritik buluşması gerçekleşti: Başkan Donald Trump, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Thani’yi Beyaz Saray’da kabul etti. Geçen hafta Tahran’ı da ziyaret eden Katarlı lider, savaşın başından bu yana iki taraf arasında mesaj taşıyan başat arabulucu konumunda.
Görüşmenin ardından gelen sinyal ihtiyatlı umut: Trump’ın savaşın sonuna doğru ‘momentum’ gördüğü ifade edildi. Ne var ki Dışişleri Bakanı Marco Rubio buluşma öncesinde ‘Bir atılım eşiğinde olduğumuzu söyleyemem’ diyerek beklentileri düşük tutmuştu; üst düzey ABD’li ve Körfezli yetkililer de yakın vadeli bir anlaşma ihtimaline şüpheyle yaklaşıyor.
Sürecin en dikkat çekici yeni detayı ise Başkan Yardımcısı düzeyinde: Axios’ın aktardığına göre JD Vance, son iki haftadır Katar Başbakanıyla neredeyse her gün temas halinde olarak İran’la dolaylı görüşmeleri bizzat yürüttü — Vance, Haziran’daki kısa ömürlü ateşkes müzakerelerini de yöneten isimdi. Katar Başbakanının Trump’tan önce Vance’la ayrı bir görüşme yapması planlanıyordu.
Masadaki çerçeve, İran’ın Katar kanalıyla ilettiği ve iki güne sıkıştırılabilen karşılıklı güven adımları planı: birinci gün ABD deniz ablukasını kaldıracak ve İran’ın donmuş varlıklarının bir bölümünü serbest bırakacak; karşılığında İran, Kahire’de bir yıl önce varılan anlaşmaya dayanarak bombalanan nükleer tesislerine Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçileri için resmî davet çıkaracak. İkinci gün Hürmüz Boğazı yeniden açılacak ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoku merkezli nükleer görüşmeler yeniden başlayacak. Planın öncülü olarak Washington’un Tahran’ın savaşın bitirilmesine dair yedi koşulunu — yeni yaptırımların iptali ve petrol muafiyetlerinin iadesi dahil — kabul etmesi gerekiyor.
Tahran cephesinin dili ise sert seçenekli: Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi Pazar günü sosyal medyadan ‘Amerikan seçmenler seçimini yaptı; sıra Beyaz Saray’da. İki günlük önerimiz masada: ön koşulları karşılayın, tüm cephelerde savaşın sonunu getirin ve sonuçları görün. Ya da savaşı seçin’ mesajını paylaştı. Dışişleri Sözcüsü Bagaei de planı masadaki ‘en makul teklif’ olarak savundu.
Büyük çerçeve de tartışmayı şekillendiriyor: 28 Şubat’ta İsrail’le birlikte başlatılan savaşın sekizinci ayında zafer görünmeyen Trump, tam ölçekli savaşın yeniden başlama ihtimalini ‘çok düşük’ olarak nitelendirmiş ancak mevcut İran ateşkes planını da kabul etmemişti. Katar’ın ötesinde Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır ve Türkiye’nin de aralarında olduğu bölgesel aktörler iki taraf arasında yoğun temas sürdürüyor. Beyaz Saray buluşmasının ardından masanın hangi adımla ilerleyeceği — ablukanın kalkması mı, yoksa yeni bir karşılıklı gerilim mi — haftanın ana sorusu.