İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD Dışişleri Bakanlığının İran'ın nükleer programına ilişkin bilgi sağlayanlara 20 milyon dolara kadar ödül verileceğini açıklamasının ardından BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Güvenlik Konseyi Başkanı Sanita Pavluta-Deslandes ve UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'ye mektup gönderdi. Erakçi mektubunda ABD'nin 'Adalet İçin Ödül' programı kapsamında duyurulan ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) da yeniden paylaştığı girişimi 'nefret verici ve üzücü' olarak nitelendirerek uluslararası kuruluşlardan açık biçimde kınamalarını istedi. Bakan, ödül ilanının nükleer tesisler, ekipman, bilim insanları ve uzmanlar hakkında gizli bilgi toplanmasını ve casusluğu teşvik ettiğini, nükleer bilim insanlarının suikast ve sabotaj riskiyle karşı karşıya kalabileceğini savundu. Erakçi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın 4. maddesinde tanınan barışçıl nükleer hakka vurgu yaparak UAEA Başkanı Grossi'den konuyu Yönetim Kurulu'na taşımasını da talep etti.
İran-ABD nükleer gerilimine yeni bir hukuk-diplomasi cephesi eklendi: İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD’nin İran’ın nükleer programına ilişkin bilgi karşılığında 20 milyon dolara kadar ödül vadeden ilanına karşı uluslararası kuruluşlara acil çağrı yaptı.
Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre Erakçi, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Güvenlik Konseyi Başkanı Sanita Pavluta-Deslandes ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi’ye birer mektup gönderdi. Mektupta ABD Dışişleri Bakanlığının ‘Adalet İçin Ödül’ programı kapsamında duyurulan ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) da yeniden paylaştığı ödül ilanı ‘nefret verici ve üzücü’ olarak nitelendirildi; kuruluşlardan bu açıklamayı açık ve kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kınamaları istendi.
Erakçi’nin mektubundaki temel savunma şöyle: ödül girişimi, nükleer tesisler, ekipmanlar, bilim insanları ve uzmanlar hakkında gizli bilgi toplanmasını ve casusluk faaliyetlerini teşvik ediyor. Bu durumun, nükleer bilim insanları ve teknik personelin hedef alınması, nükleer tesislerin güvenliğinin tehlikeye girmesi ve sabotaj riskinin artması sonucunu doğurabileceği uyarısı yapıldı.
Bakan, hukuki dayanağı da NPT’ye bağlıyor: Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’nın (NPT) 4. maddesi kapsamında İran’ın barışçıl amaçlarla nükleer araştırma yapma, nükleer enerji üretme ve kullanma hakkına sahip olduğunu vurgulayan Erakçi, ABD’nin girişiminin bu hakkı zayıflatmaya yönelik olduğuna işaret etti.
En teknik iddia UAEA’ya yönelik: Erakçi, UAEA denetimindeki nükleer tesislere ilişkin gizli bilgilerin talep edilmesinin ajansın denetim sisteminin güvenilirliği ve bağımsızlığı konusunda soru işaretleri oluşturduğunu belirtti; denetimler kapsamında elde edilen bilgilerin istihbarat ve casusluk amaçlı kullanılmaması gerektiğini vurgulayarak Grossi’den konunun UAEA Yönetim Kurulu’na taşınmasını istedi. Ayrıca BM Genel Sekreteri ve Güvenlik Konseyi’nden, ABD’nin açıklamasının uluslararası barış ve güvenliğe olası etkilerine dikkat çekmeleri ve Washington’u sorumlu tutmaları talep edildi.
Diplomatik çerçeve bütünlüklü: Erakçi, BM Şartı kapsamındaki sorumluluklar çerçevesinde ABD’nin eylemlerinin İran’ın nükleer tesislerinin, ekipmanlarının ve personelinin güvenliğine yönelik tehditlerin ele alınmasını ve ABD’nin devam eden ihlallerinden sorumlu tutulmasını da istedi.
ABD tarafında ödül programı yeni değil: Dışişleri’nin ‘Adalet İçin Ödül’ programı, ABD ulusal güvenliğine yönelik tehditlerle ilgili bilgiler için mali teşvikler sunuyor; İran programına ilişkin son duyuru geçen Cuma günü yapılmış ve bilgi kapsamına tesisler, ekipman, ilgili personel ile bilim çevrelerinin hareketlerinin de dahil edildiği bildirilmişti. İran’ın şikâyet mektubu, nükleer dosyada müzakerelerle geçen bir haftada gerilimin bir sonraki halkası olarak kayıtlara geçti — BM ve UAEA’nın bu çağrıya vereceği yanıt, dosyanın uluslararası kurumsal ayağında belirleyici olacak.