Trinidad ve Tobago'nun temyiz merci konumundaki Londra İmtiyaz Konseyi Yargı Komitesi (JCPC), aynı cinsten kişiler arasındaki rızaya dayalı yakınlaşmayı suç sayan sömürge dönemi yasalarını oybirliğiyle iptal etti. Kararı açıklayan Yargıç Philip Sales, 'Bu yasalar, bireyin hak ve özgürlüklerine saygı duyan bir toplumda makul biçimde gerekçelendirilemez' dedi. Karar, 2017'de başvuruyu başlatan İngiliz-Trinidadlı çift vatandaş Jason Jones'un (62) 11 yıllık hukuk mücadelesinin sonucu: Jones 2018'de Yüksek Mahkeme'de kazandı, hükümet temyizde 2025'te kararı kısmen geri aldırdı, dosya son temyiz olarak JCPC'ye taşındı. İptal edilen yasalar britanya sömürge yönetiminden kalma ve 1986'da daha da sertleştirilmişti. Karar JCPC tarihinde bir ilk; bölgede Saint Lucia, Dominika ve Barbados'un ardından gelen bu adım, İngiliz Milletler Topluluğu'nda benzer yasaları koruyan yaklaşık 34 ülkede benzer başvuruların yolunu açabilir.
Karayipler’de tarihi bir hukuk gelişmesi: Trinidad ve Tobago’nun en üst temyiz merci olan Londra İmtiyaz Konseyi Yargı Komitesi (JCPC), aynı cinsten kişiler arasındaki rızaya dayalı yakınlaşmayı suç sayan yasaları oybirliğiyle iptal etti.
Kararı açıklayan Yargıç Philip Sales’in ifadeleri netti: ‘Bu yasalar, bireyin hak ve özgürlüklerine saygı duyan bir toplumda makul biçimde gerekçelendirilemez.’ Sales, ‘özel ve aile yaşamına saygı hakkının güncel anlayışının, cinsel yönelimi ve rızaya dayalı özel yakınlaşmayı insan kimliğinin çekirdek bir parçası olarak koruduğunu’ belirtti.
Dosyanın arkasında 11 yıllık bir mücadele var: İngiliz-Trinidadlı çift vatandaş insan hakları aktivisti Jason Jones (62), başvuruyu 2017’de açtı. 2018’de Trinidad Yüksek Mahkemesi yasaları anayasaya aykırı buldu; ancak hükümetin temyiz başvurusu üzerine yerel temyiz mahkemesi 2025’te kararı kısmen geri aldı. Dosya son kez JCPC’ye taşındı ve Londra’daki komite Jones lehine oybirliğiyle hükmetti — karar temyiz edilemiyor.
Davanın hukuki düğümü ‘korunmuş yasalar’ meselesiydi: Trinidad ve Tobago başsavcısı, bağımsızlığa geçişte İngiliz yasalarını yeni anayasal düzen içinde koruyan ‘savings law clauses’ (korunmuş yasa maddeleri) nedeniyle bu yasaların anayasal itiraza kapalı olduğunu savundu. Jones’un avukatları ise yasaların 1986’da sertleştirilmiş olmasının bu korumayı geçersiz kıldığını ve maddelerin dar yorumlanması gerektiğini öne sürdü. Komite, korunmuş yasa maddelerinin ‘dar yorumlanması’ gerektiği sonucuna vardı.
Sömürge mirasının sayısal çerçevesi çarpıcı: karar öncesi Trinidad ve Tobago, İngiliz sömürge yönetiminden kalma benzer yasaları sürdüren yaklaşık 34 İngiliz Milletler Topluluğu ülkesinden biriydi; bu tür yasalar rızaya dayalı yakınlaşmayı hapis cezasıyla, bazı ülkelerde daha ağır yaptırımlarla tehdit ediyor. İptal edilen maddeler Trinidad’da en fazla beş yıla kadar hapsi öngörüyordu.
Karar JCPC tarihinde ilk kez bir dekriminalizasyon dosyasında hüküm verilmesi anlamına geliyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden Téa Braun, sonucu ‘LGBT bireyler için bir zafer ve özel, rızaya dayalı yakınlaşmayı suç sayan yasaların temel hak ve özgürlüklere saygılı hiçbir toplumda yeri olmadığının yeniden kanıtı’ olarak niteledi. Jones ise ‘Bu yasalar bizi kendi ülkemizde suçlu ilan ediyordu; bu mesaj bugün sona eriyor’ dedi. Komite diğer İngiliz Milletler Topluluğu ülkeleri için de son temyiz merci olduğundan, kararın Saint Lucia, Dominika ve Barbados’un ardından gelen Karayipler’deki dekriminalizasyon dalgasına yeni bir ivme kazandırması bekleniyor.