İspanya, konut krizine tepki olarak 14 yıl sonraki ilk genel grevi yaşıyor. Ülkenin iki büyük sendikası UGT ve CCOO'nun çağrısıyla Çarşamba günü gece yarısı başlayan 24 saatlik eylem, eurozonun dördüncü büyük ekonomisinde ulaşımı aksattı, fabrika ve dükkânların bir bölümünü kapattı. Sendikeler stratejik sektörlerdeki katılımın yaygın olduğunu, otomotiv ve limanlarda %90, et sanayisinde %85, atık toplamada %82, enerji sektöründe %75 düzeyine ulaştığını açıkladı; Volkswagen'ün Navarre ve SEAT'ın Barselona fabrikalarında üretimin tümüyle durduğu bildirildi. Grevin fitilini, Madrid'de Eylül ayında zorla tahliye edilen ve birkaç gün sonra hayatını kaybeden 87 yaşındaki Maricarmen'in ölümü ateşlemişti. Ülke merkez bankasına göre konut açığı 750 bin; ortalama kira 1.176 euro ile bir gencin ortalama maaşının yüzde 99'una denk geliyor. Başbakan Pedro Sánchez, konut paketi parlamentoda reddedilince 29 Kasım'a erken seçim çağrısı yapmıştı.
İspanya, yıllardır biriken konut krizinin yarattığı öfkeyi ülke genelinde bir duruşmayla ortaya koydu: Ülkenin iki büyük sendikası UGT ve CCOO’nun ortak çağrısıyla gerçekleşen genel grev, Çarşamba günü gece yarısı başladı. Bu, İspanya’nın 14 yıl sonra gördüğü ilk genel grev.
24 saatlik eylem, eurozonun dördüncü büyük ekonomisinin damarlarını hemen hissettirdi: toplu ulaşım aksadı, birçok okul ve üniversite kapandı ya da asgari kapasiteyle çalıştı, fabrikalar ve dükkânlara bir bölümü üretimi tamamen durdurdu. Fırtınalı havaya rağmen kurulan grev piketleriyle işçiler işbaşına gitmedi.
Sendikelerin ilk saatlerdeki bilançosu çarpıcı: stratejik sektörlerde ‘önemli üretim duruşları’ yaşandığı, otomotiv ve liman sektörlerinde katılımın yüzde 90’a, et sanayiinde yüzde 85’e, atık toplamada yüzde 82’ye, enerji sektöründe yüzde 75’e ulaştığı bildirildi. Volkswagen’ün Navarre’daki ve SEAT’ın Barselona’daki fabrikalarında tam duruş yaşandığı açıklandı.
Grevin doğuş hikâyesi alışılmadık: sendikaların ‘geleneksel olmayan’ diye nitelediği bu çağrı, belirli bir yasaya ya da hükümete tepki olarak değil, Eylül ayında Madrid’de zorla tahliye edilen ve birkaç gün sonra hayatını kaybeden 87 yaşındaki Maricarmen’in yol açtığı öfke dalgasından büyüdü. O süreci başlatan aslında bir sendika olmayan Kiracılar Sendikası’ydı; hükümetin tahliyeleri sınırlamak ve kira baskısını kontrol altına almak için çıkardığı kararname paketi, parlamentodaki sağ çoğunlukça reddedilince Başbakan Pedro Sánchez 29 Kasım için erken seçim kararı aldı.
Sayılar krizin ölçeğini netleştiriyor: İspanya Merkez Bankası’nın tahminine göre ülkede yaklaşık 750 bin konut açığı var ve bu açığın 2028’e kadar bir milyonun üzerine çıkması bekleniyor. Ev alma gücü düşenlerin oranı arttıkça kiralık piyasaya baskı yoğunlaştı: Gençlik Konseyi verisine göre ortalama kira 1.176 euro ve bu, genç bir işçinin ortalama aylık maaşının neredeyse tamamına — yüzde 99’una — denk geliyor. Ortalama kira son on yılda yaklaşık iki katına çıktı.
Sendika liderlerinin mesajı sert: CCOO Genel Sekreteri Unai Sordo ‘Konuta erişim mücadelesi ülkeyi bölen sorundur’ derken, UGT Genel Sekreteri Pepe Álvarez ‘Hiçbir maaş konut fiyatlarına yetişemez; bu grev tüm yönetim kademelerine yöneliktir. 29 Kasım’dan sonra kim yönetirse yönetsin dinlemeye başlaması gerektiğini göstereceğiz’ dedi. Madrid Kiracılar Sendikası sözcüsü Alicia del Río ise ‘Evler yaşamak için, azınlıkın kira geliri için değil’ çağrısını yineledi.
Grev günü gerginlik de yaşandı: Madrid’in büyük toptancı hâli Mercamadrid önündeki grevcilere polisin biber gazı müdahalesi sonrası en az 13 kişi tıbbi yardım istedi. Ana muhalefetin önderliğindeki sağ blok ile aşırı sağın seçim öncesi rüzgâr aldığı ortamda, konut krizi 29 Kasım’daki sandığın merkezine yerleşmiş durumda — grev katılımının büyüklüğü, hükümet kurma yarışında ekonomik toplumsal gündemin ağırlığını bir kez daha ortaya koydu.