Başmüzakereci Galibaf'ın danışmanı Muhammedi, ABD'nin iki haftalık bir karar penceresi önerdiğini ve Washington'ın sınırlı saldırıya hazırlandığını öne sürdü; Vance'ın görüşme talebi reddedilmiş. Rezai uranyum stoğuna 'tek zerresi çıkmaz' dedi, Avrupa'ya 'savaş eylemi' uyarısı.
İran’ın üst düzey yetkilileri, Amerika Birleşik Devletleri’nin ya yeni askeri saldırılar ya da İran’ı misillemeye itecek şekilde gittikçe daralan bir ekonomik boğma stratejisi planladığına inanıyor. Bu değerlendirme, ABD ile görüşmelerde İran’ın başmüzakerecisi Muhammed Bagır Galibaf’ın danışmanı Mehdi Muhammedi’den geldi.
Muhammedi Telegram kanalından yaptığı açıklamada, Amerikalıların yaklaşık iki haftalık bir zaman çerçevesi önerdiğini ve bu sürenin sonunda Donald Trump’ın askeri harekât konusunda karar vereceğini söyledi. Galibaf’ın düşüncesinin güvenilir bir göstergesi kabul edilen Muhammedi, ABD Başkanı’nın askeri seçeneğin masada olmadığı yönündeki iddiasına kuşkuyla yaklaştı; Washington’ın sınırlı bir saldırıya hazırlandığını ve İran’ın da yanıtını şimdiden hazırladığını öne sürdü. ABD yaptırımları sürerse, yaptırımların düşmana maliyetini artırmak için kapsamlı bir önleyici savaşın gerekeceğini savundu.
Muhammedi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin İran’ın son önerilerine ABD yanıtını “yalnızca tatmin edici değil, tamamen aldatıcı” olarak niteledi: “Donmuş fonları serbest bırakmak istemiyorlar. Yaptırımları kaldırmak istemiyorlar ve Lübnan’da savaşı durdurmak istemiyorlar.” Danışman ayrıca, ABD Başkanı Yardımcısı JD Vance’ın boğaz kuşatmasının kaldırılması koşullarına yanıt verilmenden önce İran müzakerecileriyle doğrudan görüşme talebinin İran tarafından reddedildiğini açıkladı.
Şimdilik Trump, İran’ı ekonomik baskıyla boğma, petrol ihracatı kuşatmasını sıkılaştırma ve aynı zamanda Körfez’in diğer devletlerinin Hürmüz üzerinden ihracatını kolaylaştırma stratejisine bağlı kaldı. Muhammedi’nin değerlendirmeleri, bazı üst düzey İranlıların Washington’ın stratejisinin ülkeyi istikrarsızlaştırarak işe yarayabileceğinden korktuğuna işaret ediyor: ekonomik kargaşanın, muhtemelen ülke genelindeki protestoların yıldönümü civarında sokak gösterilerini tetikleyebileceği düşünülüyor. Bu gerekçele İran liderliği, “barış da savaş da yok” diyebileceği mevcut çıkmazın sürdürülebilir olmadığına ve önleyici hamle gerektiğine kanaat getirebilir.
Boğaz kuşatmasının işe yaradığı yönündeki İran iddialarına rağmen Brent petrolünün varili görece düşük 93 dolarda seyrederken Suudi üretimi savaş öncesi 9,3 milyon varil/gün düzeyine yakın. İran, açıkları kapatma çabasıyla üç gün önce Umman’ın Didamar adasındaki bir ABD radar üssünü bombaladığını duyurdu.
Ulusal güvenlik konseyi sekreteri Muhsin Rezai, Rusya’ya İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokundan tek bir zerresinin bile ülkeden çıkarılmasına hazır olmadığını, bunun planlanan nükleer denizaltılar için gerekebileceğini söyledi. Üst düzey üçüncü bir isim, cumhurbaşkanı danışmanı Muhammed Muhber, Avrupa’ya ABD kuşatmasına ortak olmanın “ulusun tarihsel belleğine kazınacak bir savaş eylemi” olacağı uyarısında bulundu. Tahran, savaş yeniden başlarsa Avrupa’daki ABD üslerinin hedef alınacağını gitgide açık biçimde dile getiriyor. Rezai, “Amerikan uçakları uzak bir üsten kalkıp İran’ı bombalamaya gelirse o üssü de hedef alırız. Bunu şimdi duyuruyoruz ki yarın bahaneleri olmasın” dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio bu hafta ekonomik boğma politikasının yeterli olduğu izlenimini verdi ve İran’ın taleplerini gerçekçi olmamakla niteledi. Ancak Trump, Demokratların 3 Ocak’ta Kongre’nin kontrolünü ele geçirmesinden önce krizi çözmek baskısı altında. ABD’de bir Reuters-Ipsos anketi, Amerikalıların yüzde 71’inin Kongre’nin İran savaşını bitirecek yasa çıkarmasını istediğini gösteriyor; ara seçimlerin ezici mesajı çatışmanın son derece popüler olmadığı yönündeydi ancak Demokratların savaşı bitirip boğazı açacak bir stratejisi yok. Bu durum siyasi inisiyatifi Beyaz Saray ile gitgide sertleşen bir İran liderliğine bırakma riski taşıyor.