Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, ABD'nin savaşı bitirme çabaları kapsamında Avrupa için yeni bir güvenlik çerçevesi olasılığını gündeme getirdiğini söyleyerek bunun 'tehlikeli olabileceği' uyarısı yaptı: 'Bence bu tehlikeli olabilir. Bu ana gündem olmamalı.' Zelenski, Moskova'nın bu tür tartışmaları NATO'yu zayıflatmak ve kıtanın sınırlarını yeniden çizmek için kullanabileceğini belirtti. Zelenski ayrıca ABD'nin ilk kez, Kiev NATO'ya alınırsa Ukrayna'nın Rusya'nın kontrolünde olmadığı Donbas bölgelerinden çekilip çekilmeyeceğini sorduğunu aktardı ve topraklarını teslim etmeyeceklerini yineledi. Zelenski, Avrupa'daki güvenlik düzenlemelerine ilişkin her türlü değişikliğin ancak savaştan sonra yalnızca Avrupalı NATO üyeleri tarafından kararlaştırılabileceğini vurguladı.
ABD-arabuluculuğundaki barış sürecine yeni ve kritik bir katman eklendi: Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Washington’ın Rusya savaşını bitirme çabaları kapsamında Avrupa için yeni bir güvenlik çerçevesi olasılığını masaya getirdiğini açıkladı.
Zelenski’nin değerlendirmesi temkinli: ‘Bence bu tehlikeli olabilir. Bunu daha önce de söyledim, ekibimizi de uyardım. Bu ana gündem maddesi olmamalı ve bunu Ukrayna başlatmamalı.’
Asıl endişe Moskova’nın bu tartışmayı kullanma biçimi: Zelenski’ye göre Rusya, 4,5 yıllık savaşı bitirmeye odaklanmak yerine Avrupa güvenliğinin bütününü yeniden açmak istiyor — ‘Putin’in Avrupa’da sınırları değiştirme isteği bir gerçek. Bunun, Avrupa’daki güvenlik garantilerini gözden geçirme kavramının parçası olduğundan eminim.’
Uyarının somut muhatabı da var: Zelenski, bu tür tartışmaların Putin’e NATO askeri varlığında değişiklikler — ABD birliklerinin çekilmesi dahil — arama fırsatı verebileceğini söyledi; Putin’in benzerini 2021’de Joe Biden’a sunduğu önerinin ‘kuvvetlerin yeniden dağıtımı, NATO birliklerinin azaltılması veya çekilmesi’ öngördüğünü hatırlattı.
Tahminleri de spesifik: ‘Putin Finlandiya ve İsveç’i gündeme getirecek. Macaristan ve Baltık ülkelerindeki ABD askeri varlığını da gündeme getireceğinden eminim.’
Müzakerelerde yeni bir soru da ortaya çıktı: Zelenski, ABD’nin, Ukrayna NATO’ya alınırsa Rusya’nın kontrolünde olmayan Donbas bölgelerinden çekilip çekilmeyeceklerini sorduğunu aktardı — Yanıt netti: ‘Ukrayna topraklarını teslim etmeyecek.’
Kyiv’in kendi güvenlik paketi formülü de şekillendi: NATO ve AB’den belirli garantiler, güçlü bir Ukrayna ordusu, belirli bir süre için finansal destek ve bir toparlanma planı. Zelenski, ‘Amerikan tarafı bunu diğer NATO ortaklarıyla birlikte tam olarak teyit ederse Ukrayna toplumuna soracağım: kabul ediyor muyuz, etmiyor muyuz?’ dedi — işgal altındaki toprakların Rusya olarak tanınmasına ise hiçbir düzenlemede yer olmayacağını vurguladı.
Sıralama konusunda da çizgiyi çekti: ‘Sıralama şöyle olmalı: ateşkes, Ukrayna’da savaşın sonu, Ukrayna’nın güvenlik garantileri. Ukrayna olmadan Avrupa için ya da Avrupa’da güvenlik garantisi olamaz.’
Nordik ülkeler ve diğer Avrupalı ortaklarla temasa geçtiğini söyleyen Zelenski, onların da konuyu ‘çok ciddiye aldığını’ belirtti — Avrupa liderleri kıtanın güvenliği kararlarının Avrupalılar tarafından verilmesi, Rusya’ya yeni güvenlik düzeninin şartlarını dikte ettirilmemesi gerektiği uyarısını yapıyor.
Müzakerelerin diğer gündem maddeleri de aynı açıklamada sıralandı: enerji ateşkesi, Karadeniz’in yeniden açılması, esir salıvermeleri — Zelenski her iki taraftan 1.200-1.300 kişiye ulaşabilecek esir takası sayısının kesinleşmediğini, Rusya heyetinin enerji ateşkesi konusunda yetkisinin olmadığını söyledi.