deniz.tv
20 Kasım 2026, Cuma --:--:-- · İstanbul Canlı Akış
USD/TRY … EUR/TRY … GBP/TRY … BTC … GRAM ALTIN … FAİZ …
Son Dakika
Dünya

Tarihî UAD kararı: Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmedildi — bir devlet ilk kez soykırımdan sorumlu tutuldu

Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar'ın 2017'deki operasyonlarında Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti — tarihte ilk kez bir devlet soykırımdan sorumlu tutuldu. Başkan Iwasawa, 9-6 oyla verilen kararda 'yok etme niyetiyle işlenen eylemler' tespitini okudu. Yaklaşık 10 bin kişinin öldürüldüğü, 815 bin Arakanlının hedef alındığı, köylerin %40'ının yıkıldığı belirtildi. Gambiya'nın 2019'da açtığı dava yedi yıl sonra sonuçlandı. UAD, Myanmar'dan iki yıl içinde tazminat raporu istedi. Kararların bağlayıcı ama uygulatma mekanizmasının sınırlı olduğu not edildi; Gazze davası için emsal bekleniyor.

deniz.tv

Birleşmiş Milletlerin yargı organı Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti — tarihinin ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tutan kararı, Lahey’deki Barış Sarayı’nda okunarak dünya kamuoyuna duyuruldu.

Kararı okuyan Divan Başkanı Yuji Iwasawa’nın ifadeleri çarpıcı: ‘Mahkeme, Myanmar’ın Arakanlı nüfusun önemli bir bölümünü yok etme niyetiyle Soykırım Sözleşmesi kapsamına giren eylemler işlediğine tam olarak kanaat getirdi’ — 15 hâkimli heyet, 9’a karşı 6 oyla soykırım hükmüne vardı ve Myanmar’ın 2017 operasyonunun isyancılara karşı meşru bir eylem olduğu savunmasını reddetti.

Kararın gerekçesindeki tablo ağır: Divan, Myanmar güvenlik güçlerinin 2017’de yaklaşık 10 bin kişiyi öldürdüğünün delillerle sabit olduğunu, cinsel şiddet eylemleriyle çocuklara yönelik aşırı şiddet uygulandığını ve kaçan Arakanlıların toplu halde kaçışları sırasında hedef alındığını kaydetti.

Demografik müdahalenin boyutu da tespit edildi: kuzey Arakan’da operasyon öncesi yaşayan yaklaşık 815 bin Arakanlı Müslümanın hedef alındığı, köylerin yaklaşık yüzde 40’ının yıkıldığı ve yerlerine hızla başka toplulukların yerleştirildiği belirtildi — Divan, köy yıkımlarının ‘dönecek yeriniz yok’ mesajı taşıdığını vurguladı.

Hukuki süreç uzun bir mücadelenin ürünü: Gambiya’nın Kasım 2019’da açtığı dava, 2022’de yetki kararıyla ilerlemiş, Ağustos 2017’de başlayan ‘temizleme operasyonlarının’ ardından yüz binlerce Arakanlı Bangladeş’e sığınmak zorunda kalmıştı — mahkeme, tazminat yükümlülüğü olduğunu da belirtip Myanmar’dan iki yıl içinde tazminat planı raporu istedi.

Emsal değeri büyük: 2007 Bosna-Sırbistan kararasında UAD, Srebrenica katliamını soykırım olarak tanımlamış ama Sırbistan devletini sorumlu tutmamıştı — bu kez sorumluluk ilk kez bir devlete kesin biçimde atfedildi; AA’nın aktardığına göre kararın, Gazze’de İsrail aleyhine Güney Afrika’nın açtığı dava için de emsal oluşturması bekleniyor.

Yaptırım sınırı da not edildi: UAD kararları kesin ve hukuken bağlayıcı, ancak mahkemenin bunu BM Güvenlik Konseyi dışında uygulatma imkânı yok — Myanmar cuntasının lideri Min Aung Hlaing için Uluslararası Ceza Mahkemesi savcılığının 2024’te tutuklama talebi ve Arjantin’deki evrensel yetki davası ayrı süreçler olarak sürüyor.

Tablo şu: yedi yıllık hukuk mücadelesinin sonunda tarihte bir ilk — devlet soykırımından sorumlu bulundu; şimdi sıra tazminatta, raporda ve uluslararası sistemin bu hükmü hayata geçirme iradesinde.