Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, profesyonel din görevlilerinin devlet memurluğu yapmasını engelleyen düzenlemenin uygulanmasına ilişkin kararnameyi imzaladı. 16 Ekim'de kabul edilen Devlet Hizmeti Kanunu'nun 20.2.8 maddesinde din görevlileri, memurluğu üstlenemeyecek kişiler arasında sayıldı. Başvuranların din görevlisi olup olmadığı elektronik sistem üzerinden yedi iş gününde kontrol edilecek. Karar, başörtülü öğrencilerin okullara alınmaması ve öğretmenlerin görevden uzaklaştırılması tartışmalarının sürdüğü bir dönemde geldi. Yasağın tüm inananları değil, din görevlisi statüsündekileri kapsadığı belirtildi.
Azerbaycan’da dini özgürlükler ve laiklik tartışmalarını yeniden alevlendiren bir karar yürürlüğe girdi: Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, profesyonel din görevlilerinin devlet memurluğu yapmasını engelleyen düzenlemenin uygulanmasına ilişkin kararnameyi imzaladı.
Kararname, 16 Ekim 2026’da kabul edilen yeni Devlet Hizmeti Kanunu’nun hayata geçirilmesine ilişkin adımlardan biri: kanunun 20.2.8 maddesinde din görevlileri, devlet memurluğu görevini üstlenemeyecek kişiler arasında sayılıyor.
Azerbaycan mevzuatında ‘din xadimleri’ olarak tanımlanan din görevlileri, yeni düzenlemeyle kamu yönetimindeki devlet memurluğu kadrolarına atanamayacak — yasak, herhangi bir dine mensup bütün vatandaşları değil, mevzuat kapsamında din görevlisi statüsünde tanımlanan kişileri kapsıyor.
Uygulama mekanizması da tanımlandı: devlet memurluğuna başvuranların din görevlisi statüsünde bulunup bulunmadığı elektronik sistem üzerinden kontrol edilecek; sorgulamalar Azerbaycan Devlet Komitesi aracılığıyla gerçekleştirilecek ve başvuruya ilişkin kontrollerin yedi iş günü içinde tamamlanması öngörülüyor.
Kanunun içerdiği diğer kısıtlamalar da dikkat çekiyor: başka ülke vatandaşlığına sahip kişilerin devlet memurluğuna kabulüne yönelik sınırlamalar da yeni düzenlemede yer alıyor.
Kararın zamanlaması sembolik: başörtülü öğrencilerin bazı okullara alınmaması ve başörtülü öğretmenlerin görevden uzaklaştırılması tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi — bu uygulamalar son aylarda Azerbaycan’da protestolara yol açmıştı.
Kıyafet düzenlemelerinin tarihçesi de çerçeveyi veriyor: Bakanlar Kurulu 21 Eylül’de öğrencilerin, 6 Ekim’de öğretmenlerin kıyafetlerine ilişkin yeni düzenlemeleri kabul etti; kurallarda doğrudan başörtüsü yasağı ifadesi yer almamasına rağmen okul kıyafetinin bütünlüğünü bozduğu ve laik eğitim ilkesiyle bağdaşmadığı belirtilen kıyafetlere izin verilmedi.
12 Ekim’den itibaren bazı okullarda başörtülü kız öğrencilerin derslere alınmadığı, başörtülü öğretmenlerin okullara girişlerinin engellendiği bildirilmişti; bazı öğretmenlerin başörtülerini çıkarmamaları nedeniyle görevlerinden uzaklaştırıldığı, bazılarının ise istifa dilekçesi vererek ayrıldığı aktarıldı.
Yeni karar, bu tartışmalı dönemin ardından yaklaşık bir ay sonra geldi — dini görünürlüğün kamusal alandaki sınırlarını yeniden çizen bir adım olarak okunuyor.
Bakü yönetimi süreç boyunca düzenlemeleri laiklik ilkesinin gereği olarak savunuyor; muhalif çevreler ve insan hakları kuruluşları ise uygulamaları din özgürlüğüne müdahale olarak eleştiriyor.
Tablo şu: başörtüsü tartışmalarının ardından din görevlilerine memurluk yasağı — Azerbaycan’da devlet-din ilişkileri, laiklik vurgusunun giderek sertleştiği bir çizgide ilerliyor.