deniz.tv
22 Kasım 2026, Pazar --:--:-- · İstanbul Canlı Akış
USD/TRY … EUR/TRY … GBP/TRY … BTC … GRAM ALTIN … FAİZ …
Son Dakika
Dünya

NYT: Çin casusları yapay zeka çiplerini Nvidia skandalından yıllar önce hedef aldı — istihbarat örgütünün gizli kampanyasında özel çalışma grubu kurulmuş

New York Times, Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı'nın şirketlerin gelişmiş yapay zeka çipleri edinmesine yardımcı olmak ve yarı iletken istihbaratı toplamak için en az iki yıldır gizli kampanya yürüttüğünü yazdı. Chen Yixin'e rapor veren özel bir çalışma grubu kurulduğu, Xi Jinping'in 'olağanüstü önlemler' çağrısının arka planda olduğu aktarıldı. Çin iddiaları 'salt uydurma' diye reddetti.

deniz.tv

New York Times’ın ortaya çıkardığı iddia, Nvidia skandalının tek bir vakadan çok daha ötelere uzandığını gösteriyor: Çin’in en üst istihbarat örgütü Devlet Güvenlik Bakanlığı’nın, ülke şirketlerinin gelişmiş yapay zeka çiplerini edinmesine yardımcı olmak ve sektör istihbaratı toplamak için en az iki yıldır gizli bir kampanya yürüttüğü bildiriliyor.

İddiyanın kaynağı çok haneli: habere göre bulgular, birden fazla hükümetin görevde olan ve eski yetkililerine dayanıyor — kapsamlı bir istihbarat çerçevesi tanımlayan aktarımlar, kampanyanın tekil olaylar dizisi değil örgütlü bir program olduğunu öne sürüyor.

Programın kurgusu da aktarıldı: bakanlık, başkanı Chen Yixin’e doğrudan rapor veren özel bir çalışma grubu kurdu; grubun görevi Çinli şirketlerin gelişmiş çipleri edinmesine ve kaçak yollarla teminine yardımcı olmak ile yarı iletken tedarik zincirlerine ilişkin istihbarat toplamak olarak tanımlanıyor.

Siyasi çerçeve de net: Devlet Güvenlik Bakanlığı bu yıl önceliklerini güncellerken Batı teknoloji ablukalarını aşmak ve teknolojik öz yeterliliği sağlamak belirgin bir hedef haline getirildi; aktarımlara göre Xi Jinping ocak ayında Politbüro’na ‘öncelikli sektörlerde çekirdek teknoloji hamlesini yoğunlaştıracak olağanüstü önlemler’ çağrısı yaptı ve gelecek endüstrilerini bekleyen ‘boğaz sıkma’ sorunlarının bir an önce çözülmesini istedi.

Yapısal zemin de kayıtlarda: Xi’nin 2023’te kurduğu Merkez Bilim ve Teknoloji Komisyonu, öz yeterlilik hamlesini hızlandırmakla görevlendirilmişti; NYT analizine göre istihbarat kampanyası bu stratejinin koordinasyonu içinde konumlanıyor — ABD’nin 2022 sonunda gelişmiş Nvidia çiplerini Çin’e askeri ve istihbarat endişeleriyle yasaklaması ise hamlenin arka planını oluşturuyor.

Ajans için bu, görev tanımı değişikliği anlamına geliyor: Devlet Güvenlik Bakanlığı tarihsel olarak Komünist Parti iktidarına yönelik tehditleri ortadan kaldırmaya odaklanmıştı; çip peşinde koşmak, bu odağın dışına çıkan bir yeni rol olarak değerlendiriliyor.

Skandala giden yol da bu çerçevede okunuyor: ABD’li yetkililere göre Alice Huang adlı iş insanının kurduğu Singapur merkezli Megaspeed, milyarlarca dolarlık Nvidia çipi satın alıp yurt dışı veri merkezleri üzerinden Çinli şirketlere işlem gücü sağladı — bu düzenlemeler, ABD ihracat kısıtlamalarının dolanılması ihtimalini gündeme getirdi; Çin tarafı ise casusluk iddialarını ‘salt uydurma’ olarak reddetti.

Tablo şu: Nvidia dosyasındaki bireysel vakalar artık daha büyük bir resmin parçaları olarak tartışılıyor — iki yıllık iddia edilen istihbarat kampanyası, çalışma grubu ve devlet stratejisiyle birleşince, ABD-Çin teknoloji rekabeti yapay zeka çipleri ekseninde yeni bir istihbarat cephesine dönüşmüş durumda; gözler Washington’un yeni kısıtlama adımlarında ve Pekin’in yanıtlarında.