Çin Ticaret Bakanlığı, Amerika Birleşik Devletleri'nin iki Çin şirketini Küba bağlantısı gerekçesiyle yaptırım listesine almasına sert tepki gösterdi: Bakanlık sözcüsü, üçüncü bir tarafı ilgilendiren gerekçelerle tek-taraflı yaptırım uygulamanın 'uluslararası hukuku ve uluslararası ilişkilerin temel normlarını ihlal ettiğini' belirterek Washington'ı 'yanlış uygulamalarını bir an önce düzeltmeye' çağırdı ve 'meşru hak ve çıkarlarını korumak için gerekli tedbirleri alma hakkının saklı olduğunu' bildirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı Perşembe günü, aralarında CEIEC ve Beijing H&C'nin de bulunduğu 8 kurum ile 2 kişiye yaptırım uygulamış, 5 gemiye de bloke-mülk statüsü vermişti.
Washington-Pekin hattında yeni bir gerginlik halkası: Çin Ticaret Bakanlığı, ABD’nin iki Çin şirketine Küba bağlantısı gerekçesiyle uyguladığı yaptırımlara Cumartesi günü yazılı yanıt verdi. Bakanlık sözcüsü, medyadan gelen soru üzerine yaptığı açıklamada üçüncü bir tarafı ilgilendiren gerekçelerle Çin şirketlerine tek-taraflı yaptırım uygulanmasının ‘uluslararası hukuku ve uluslararası ilişkilerin temel normlarını ihlal ettiğini’ söyledi ve Çin’in buna ‘kesinlikle karşı’ olduğunu vurguladı.
Tetikleyici, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Perşembe günkü kararıydı: Bölge’de ‘Küba hükümetinin zararlı faaliyetlerini’ sonlandırmayı hedeflediğini açıklayan Bakanlık, 8 kurum ile 2 kişiye yaptırım uyguladı ve 5 gemiyi bloke-mülk olarak belirledi. Listede iki Çin şirketi vardı: Elektronik ve mühendislik alanındaki Çin Ulusal Elektronik İthalat-İhracat Şirketi (CEIEC) ile güvenlik-ekipmanı tedarikçisi Beijing H&C Technologies — Washington, bu şirketlerin bir Küba tedarik-firması üzerinden Küba silahlı-kuvvetlerine bileşen ve ekipman sağladığını öne sürdü. Resmî Çin basını, bunun ABD’nin Küba-gerekçesiyle Çin şirketlerini yaptırıma dahil ettiği ilk olay olduğunu not etti.
Bakanlık sözcüsünün asıl sert vurgusu, seri-hamle iddiasında: ‘ABD tarafı son günlerde Çin’e yönelik yaptırım ve baskıyı tırmandırdı, arka-arkaya çok sayıda ayrımcı-kısıtlayıcı tedbir çıkardı. Bu tedbirler Çin şirketlerinin hak ve çıkarlarına ciddi zarar verdi, iki ülke devlet-başkanlarının ulaştığı önemli uzlaşılara aykırı düştü ve Çin-ABD ekonomik-ticaret ilişkilerinin istikrarını zedeledi.’
Çin’in talebi ve tehdidi aynı cümlede: Sözcü, ABD’yi ‘yanlış uygulamalarını bir an önce düzeltmeye’ çağırdı ve ‘Çin’in meşru hak ve çıkarlarını korumak için gerekli tedbirleri alma hakkının saklı olduğunu’ bildirdi — hangi tedbirlerin gündemde olduğuna dair ayrıntı verilmedi.
Zamanlama, iki ülke liderlerinin 18-19 Kasım’da Shenzhen’deki APEC kenarında buluşma ihtimalinin konuşulduğu bir haftaya denk geldi: Ticaret hattında karşılıklı hamleler artarken — Washington’un Hazine Bakanı geçen gün Busan taahhütlerinin ‘tam ve derhal’ uygulanmasını istemesinin ardından — Küba-gerekçeli bu ilk yaptırım ve Pekin’in ‘gerekli-tedbirler’ yanıtı, zirve-öncesi masaya yeni bir gerginlik kalemi taşıyor. Küba cephesindeyse Havana yönetimi, onlarca yıldır süren ABD ambargosu altında ekonomik direnişini çeşitlendirme arayışında Çin’i ana ortaklarından biri hâline getirmiş durumda; Washington’un şirket-hattını kesme çabası bu ilişkinin maliyetini yükseltmeyi hedefliyor.