Montreal'deki zirvenin ortak bildirisinde Almanya'nın itirazıyla 'ortak üye' ifadesi 'daha yakın bir ortaklığa' dönüştürüldü. Başbakan Carney kapanışta müzakerelerin Haziran 2027'de tamamlanmasını ve Kanada'nın AB'nin ilk ortak üyesi olmasını hedeflediklerini söyledi.
Kanada’nın Montreal kentinde iki günlük AB-Kanada Zirvesi sona erdi. Zirvenin ortak bildirisinde, Kanada Başbakanı Mark Carney, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in katıldığı kapanış basın toplantısında konuşulacak en iddialı başlık olan ‘ortak üyelik’ kavramı, Almanya’nın öncülük ettiği itirazlar sonucu metinden çıkarıldı; nihai metinde yerine tarafların ‘gitgide yakınlaşan ortaklığı’ ifadesine yer verildi. Almanya, Fransa ve İtalya gibi ülkeler, kavramın AB antlaşmalarında hiçbir hukuki temeli olmadığını ve ayrıntılarının netleştirilmeden taahhüt verilemeyeceğini savunmuştu.
Carney kapanışta hedefini yineledi: ‘Coğrafi konumumuz nedeniyle üyelik aşamasına gelmeden mümkün olan en derin ortaklığa doğru çalışıyoruz; bu, Kanada’nın Avrupa Birliği’nin ilk ortak üyesi olmasıyla sonuçlanacak. Ortak bildiride üyeliğin 2027’nin haziran ayına kadar tamamlanması hedefi kayda geçti. Önümüzdeki aylarda bu yeni üyelik biçiminin tüm içeriğini, ölçeğini ve kapsamını belirleyeceğiz.’ Carney, Costa’nın hazirandaki AB Konseyi toplantılarına katılma davetini kabul ettiğini ve müzakerelerin orada sonuçlandırılmasını umduğunu söyledi. Costa ise ‘ortak üye’ terimini bilinçli olarak kullanmaktan kaçındı ve ‘Ortaklığımız, türünün en yakın, en derin ve en özgünü olacak’ dedi.
Von der Leyen, eylüldeki Birlik Durumu konuşmasında sürpriz biçimde öne sürdüğü fikli savunmayı sürdürdü: ‘Fikrimiz basit: tam üyelik olmadan ortaklık. Çünkü antlaşmalar açık ve Avrupa dışındaki bir ülke Birliğe katılamaz. Ama bugüne kadar yaptığımız her şeyden daha fazla üyeliğe yaklaşan bir ortaklık kurabiliriz.’ Komisyon Başkanı, Horizon ve Erasmus programlarına tam entegrasyon ile Ukrayna’ya 90 milyar avroluk destek kredisi gibi somut kazanımlara işaret etti; ortaklığın politikalar, programlar ve kurumsal işbirliği olmak üzere üç temel üzerine kurulacağını, ilkbaharda Komisyon-Kanada hükümeti düzeyinde bir toplantı yapılacağını anlattı. Zirvede dijital ticaret, enerji, kritik ham madde, süper bilgisayar, yapay zeka ve uydu teknolojisi alanlarında işbirliği genişletildi.
DW’nin aktardığına göre another kaygı, ‘ortak üyelik’ teriminin Ukrayna’nın olası AB üyeliği tartışmalarında zaten kullanılıyor olması: Şansölye Friedrich Merz bu statüyü Kiev için tam üyelik öncesi ara adım olarak önermişti. ABD Başkanı Donald Trump ise konuyu ‘saçma’ bulduğunu söyleyip düzenleme ABD çıkarlarına zarar verirse yaptırım ve tarife uygulamakla tehdit etmişti. Zirve, Trump’ın tarifeleri ve toprak iddiaları karşısında iki tarafın ABD’ye bağımlılığını azaltma arayışının ürünü olarak yorumlanıyor.