NBA, iki ABD senatörünün mektubuna verdiği yanıtta, Ruanda ordusuna bağlı APR basketbol takımının ülkeye Mart ayında uygulanan ABD yaptırımları nedeniyle Afrika Basketbol Ligi'nden (BAL) çıkarıldığını ilk kez resmen açıkladı. Senatörler NBA'ı 'insan haklarını sistematik biçimde ihlal eden Ruanda hükümetinden para kabul ederek sportswashing'e ortak olmak' riskiyle uyarmıştı. Takım, yaptırımlar sürdüğü sürece ligden uzak tutulacak. NBA'ın Ruanda ile ortaklığı ve Kigali'deki finaller ise sürüyor.
Amerikan Ulusal Basketbol Birliği (NBA), Ruanda ordusu tarafından finanse edilen Armée Patriotique Rwandaise (APR) basketbol kulübünün Afrika Basketbol Ligi’nden (BAL) neden çıkarıldığını ilk kez resmen açıkladı: NBA Başkomiser Yardımcısı Mark Tatum, iki ABD senatörüne verdiği yazılı yanıtta takımın, ABD’nin bu yıl başında Ruanda’ya uyguladığı ekonomik yaptırımlar ardından ligden ‘geri çekildiğini’ ve yaptırımlar sürdüğü sürece mücadele edemeyeceğini belirtti.
Açıklama, Demokrat Senatör Jeffrey Merkley ile Cumhuriyetçi senatör Marsha Blackburn’in NBA Başkomiseri Adam Silver’a 23 Ekim tarihli mektubuna gelen yanıtla ortaya çıktı. Senatörler, NBA’ın Ruanda devletiyle derinleşen ilişkisinden ‘artan endişe duyduklarını’ yazmış, ligden 2 Kasım’a kadar yazılı yanıt istemiş ve ‘insan haklarını sistematik biçimde ihlal eden Ruanda hükümetinden para kabul eden bir NBA’ın sportswashing’e ortak olma riski taşıyıp taşımadığını’ sormuştu. Mektupta ayrıca ‘İnsan hakları ihlalleri yapan yabancı hükümetlerden para kabul etmenin NBA için kırmızı çizgisi nedir?’ sorusu da yer alıyordu.
Tatum yanıtta bu sorulara doğrudan yanıt vermekten kaçındı; ‘Nerede ve nasıl faaliyet göstereceğimize karar verirken her koşulda ABD politikasını izliyoruz’ ve ‘İnsan hakları ihlallerini nerede olursa olsun kınıyoruz’ ifadelerini kullandı, ‘değişen koşullara ABD politikasının gerektirdiği ölçüde uymaya devam edeceğiz’ dedi. NBA’ın Amerika kıtası dışındaki en görünür yatırım alanlarından BAL, NBA ile basketbolun dünya yönetim organı FIBA tarafından ortaklaşa kurulmuş pan-Afrika bir lig.
Arka planda geniş bir yaptırım zinciri var: ABD, Ruanda ordusunu Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki çatışmayı körüklemekle suçlayarak Mart ayında yaptırım uyguladı; geçen hafta da M23 isyancı grubuna verdiği destek gerekçesiyle Ruanda Savunma Bakanlığı’na yeni yaptırımlar getirdi. Ruanda, isyancıları desteklediğini — güçlü kanıtlara rağmen — reddediyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Ruanda’nın eylemlerinin ‘Washington Mutabakatlarının açık ihlali’ olduğunu söylemişti. Arsenal ve Bayern Münih gibi kulüpler de Ruanda sponsorluklarını 2025’te sonlandırmıştı.
İşin ekonomik boyutu dikkat çekici: Ruanda, BAL’ın resmî ortağı ve başkent Kigali’deki 10 bin kişilik BK Arena’da lig finallerine ev sahipliği yapıyor; NBA’ın ülkeden pazarlama ve ortaklık hakları için yıllık milyonlarca dolar aldığı bildiriliyor. Geçen yıl ligde üçüncü olan ve 2024-2025’te Ruanda’yı temsil eden APR’nin yerini bu sezon RSSB Tigers aldı. Senatörler, NBA yöneticisinin Haziran’da Kigali’de düzenlenen BAL Yatırım Zirvesi’nde ülkeyi övmesini ve Cumhurbaşkanı Paul Kagame’nin NBA All-Star’a davet edilmesini de eleştirmişti.