Gizlilik şirketi Proton, tepkiler sürerken yayımladığı açıklamayla iç yapay zekâ araçlarının — şirketin dışarı hiç çıkarmadığı daha yetenekli Lumo sürümleri dahil — açık kaynağa açılacağını, kod ve güvenlik inceleme süreçlerinin yayımlanacağını ve yapay zekânın nerelerde serbest nerelerde yasak olduğunu belgeleyeceğini taahhüt etti. Şirket ayrıca çalışan dizüstülerine YZ üretimini ölçen takip yazılımı kurulmadığını savundu; sızan kayıtlarda CEO'nun pentest talebine 'Saçmalık ve kaybeden düşüncesi' dediği ve 'Bu yıl mühendis alacağımız son yıl' dediği görülüyor.
Proton’daki yapay zekâ krizi yeni bir evreye girdi: Şirket, Cuma gecesi resmî X hesabından yayımladığı uzun açıklamayla kullanıcılardan özür diledi ve bir şeffaflık paketi duyurdu. Buna göre Proton, şirket içinde kalan bir dizi yapay zekâ aracını kamuoyuna açacak ve açık kaynak yapacak — bunlara, hiç şirket dışına çıkarılmamış, kamuya açık sürümlerden ‘daha büyük yeteneklere’ sahip Lumo asistanı sürümleri de dahil. Ayrıca kod incelemesi ve güvenlik incelemesinin Proton’da nasıl yapıldığı yayımlanacak, yapay zekânın şirket içinde nerelerde izinli nerelerde yasak olduğu ve gerekçeleri belgelenecek. Şirketin ifadesiyle ‘ürettiğimiz son açık kaynak kodu görmek yerine, o kodun nasıl üretildiğini de değerlendirebileceksiniz.’ Açıklamada tarih veya lisans detayı verilmedi.
Beyan, özür ve tekziplerle birlikte geliyor. Proton, çalışan dizüstü bilgisayarlarına YZ tarafından üretilen kod miktarını ölçen takip yazılımı kurulduğu iddiasını reddederek bunu cihaz yönetim (MDM) yazılımının yanlış anlaşılmasına bağladı; personelin yapay zekâ kullanımı için yeniden mülakat yapılmayacağını ve bu mülakatlardan kaynaklı iş kaybı olmadığını yineledi. Şirket, son bir yıla yayımladığı ek güvenlik inceleme katmanlarıyla açık kaynak kodunu güvenlik açığı tarayan ‘düşman yapay zekâlar’a karşı korumaya çalıştığını da savundu.
Sızan iç kayıtlar ise gerilimin boyutunu gösteriyor. 404 Media’nın araştırmasından aktarılanlara göre CEO Andy Yen, Ağustos sonunda yeni yazılan kodun canlıya çıkmadan birkaç gün pentest edilmesi önerisini Slack’te ‘Saçmalık ve kaybeden düşüncesi’ diye geri çevirdi; personele ‘tüm kodumuzu sevgiyle el yapımı bırakmayı bırak ve daha fazla yapay zekâ kullan’ mesajı verdi ve ‘Bu, mühendis aldığımız son yıl olacak’ yazdı. Teknoloji direktörü Bart Butler’ın eylüldeki ‘manifesto’su mühendislere ‘Eski işiniz gitti’ derken, Butler’ın bir toplantıda ekim ayındaki kodların yüzde 90’ının — büyük bölümü Anthropic’in Claude’ıyla — yapay zekâ tarafından yazıldığını söylediği aktarılıyor.
Cuma günkü şirket toplantısında Yen’in ‘bende bir iletişim başarısızlığı oldu’ diye özeleştiri yaptığı, yönetim kurulunun süreci ‘yakından izlediği’ ve gelecek ay ekipler arası geçişlerle bir yeniden yapılanma geleceği ama ‘yapay zekâ kaynaklı iş kaybı olmayacağı’ bildirildi. Dikkat çekici olan, stratejinin kendisinden geri adım atılmaması: Yen toplantıda ‘Bundan sonra da itmeye devam edeceğim’ dedi ve mülakatların personeli yapay zekâ konusunda konuşturarak ‘amacına zaten ulaştığını’ savundu. Çalışanlard biri 404 Media’ya ‘Şu an her şey hasar kontrolüyle tutarlı’ derken, bir diğeri mülakatların ölçeceği metriklerin performans değerlendirmelerine taşınacağını aktardı.
Kriz sadece içeride değil: Kullanıcılar sosyal medyada Yen’in istifasını istiyor; Yen’in r/ProtonMail alt sayfasındaki yanıtı 1.200’den fazla eksi oylandı ve çok sayıda kullanıcı ücretli aboneliklerini iptal ettiğini açıkladı. Proton’un taahhütleri — özellikle dışarı hiç çıkarılmamış Lumo sürümlerinin açık kaynak yapılması — hayata geçirilirse gizlilik ekosisteminde emsalsiz bir şeffaflık testi olacak; verilmiş bir tarih olmaması ise ‘söz tutulacak mı’ sorusunu açık bırakıyor.