Rus devlet istatistik kurumundan sızan 11 milyon ölüm sertifikasında 412.576'sı savaşa bağlı: hacker grupları elde etti, Guardian yayımladı. Analist Kluge 'gerçek rakam 500 bine yakın' diyor; veri savaşın yoksul bölgelerdeki eşitsiz yükünü de ortaya koyuyor.
Rusya’nın devlet istatistik kurumu Rosstat’tan sızdırılan verilere göre, Moskova’nın Ukrayna’ya tam ölçekli saldırısını başlatmasının üzerinden yaklaşık beş yıl geçerken savaşta hayatını kaybeden Rus sayısı 400 bini aştı. Veriyi, Belarus muhalefetiyle bağlantılı Cyber Partisans ile Ukraynalı Silent Crow hacker grupları elde etti; 11 milyondan fazla ölüm sertifikası — yaş, ikamet ve ölüm yeri bilgileriyle — Guardian ve küçük bir medya grubuyla paylaşıldı.
Grupların verisine göre sertifikaların 412 bin 576’sı ölümleri resmî ölüm-nedeni kodları ya da çatışma ve askerî operasyonlara yapılan atıflarla doğrudan savaşa bağlıyor. Rusya, işgalin ilk aylarından bu yana bir ölüm bilançosu yayımlamıyor ve askerî kayıplar devlet sırrı sayılıyor; sızdırılan küme, Moskova’nın gizlemeye çalıştığı savaş kayıplarının şimdiye kadarki en ayrıntılı tablosunu sunuyor.
Guardian veri kümesinin tamamının gerçekliğini bağımsız olarak doğrulayamadı; ancak rakamlar diğer tahminlerle büyük ölçüde örtüşüyor. Britanya istihbaratı Eylül ayında saldırının başından bu yana yaklaşık 500 bin Rus askerinin öldüğünü tahmin etmişti. Bağımsız Rus yayını Mediazona, resmî kayıtlar, sosyal medya ölüm ilanları ve mezar taşı fotoğraflarına dayanarak şu ana kadar ismen yaklaşık 286 bin Rus askerinin öldüğünü tespit etti; gerçek bilançonun yarım milyona daha yakın olduğunu değerlendiriyor.
Almanya Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü Rusya ve Avrasya birimi başkanı Janis Kluge, “Veri otantik görünüyor ve çok zengin” diyerek bunun Rus kayıplarına ilişkin en büyük veri sızdırması olduğunu söyledi. Kluge’ye göre küme gerçek bilançonun altında kalıyor: Kayıp askerler, teşhis edilemeyenler ve resmî kayıtlara işlenmedeki yaklaşık altı aylık gecikme nedeniyle “şu anda 400 binden çok 500 bine yakın ölü Rus askere yakın olabiliriz.”
Veriler savaşın yükünün Rusya içinde nasıl eşitsiz dağıldığını da ortaya koyuyor: Doğu’daki Buryatya, Tuva ve Zabaykalsky’de işgalin başından 2024 ortasına kadar 18-49 yaş erkek ölümlerinin yaklaşık üçte biri savaşa bağlıyken, Moskova ve St Petersburg’da bu oran yüzde 10 civarındaydı. Savaş uzadıkça cephe ölümleri keskin biçimde arttı; Kluge’ye göre 2024 sonu ve 2025’teki bazı aylarda ölü sayısı 15 bini aştı — kabaca günde 500’den fazla can kaybı.
Ölçek, Rusya’nın modern tarihinde benzersiz: Beş yıldan kısa sürede tahminî Rus askerî ölümleri, İkinci Dünya Savaşı’nın bitiminden 2022’deki tam ölçekli saldırıya kadar geçen tüm Sovyet ve Rus savaşlarının toplam ölümünü sekiz katından fazla aştı ve ABD’nin İkinci Dünya Savaşı askerî kaybını da geride bıraktı. Kremlin’e yakın bir kaynak, kayıpların bu ölçeğinin Moskova’yı uzlaşmaya itmek bir yana Putin’in kararlılığını sertleştireceğini söylüyor: “Putin bu rakamların farkında; istediği her şeyden azıyla şu an uzlaşmak ona kendisine ve halkına ihanet gibi gelecek.”