ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Florida'daki Homestead Üssü'nden Paris'teki G7 dışişleri toplantısına hareketinden önce gazetecilere konuştu ve İran müzakerelerinde 'atılım eşiğinde olmadıklarını' söyledi: 'Birçok ülke farklı fikirlerle onlarla teması sürdürüyor ama atılım eşiğinde olduğumuzu söyleyemem.' Rubio, Trump'ın sorunu her zaman diplomasiyle çözmeyi tercih ettiğini ancak 'bazen ne yazık ki bu mümkün olmuyor' dedi ve İran'ın taleplerini 'yalnızca kabul edilemez değil, bazı durumlarda öfkendirici, gülünç ve gerçekçi olmayan' olarak niteledi. Bakan, savaş kararını da savundu: 'Nükleer bir İran yalnız İsrail ve Orta Doğu için değil, tüm dünya ve ABD için kabul edilemez olurdu. Başkan, başka başkanların üstesinden gelemediği bir tehditle yüzleşti. Doğru olanı yapmak her zaman popüler değil ama gerekli.' Salı günü Washington'da Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani'nin Trump'la buluşması da dipte bekleniyor.
İran dosyasında Washington’un diplomatik kanadından sert bir gerçeklik uyarısı geldi: Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Pazartesi-Salı günleri Paris’te toplanacak G7 dışişleri bakanları toplantısına gitmeden önce Florida’daki Homestead Hava Üssü’nde gazetecilere konuştu ve müzakerelerin ‘atılım eşiğinde’ olmadığını söyledi.
Rubio’nun değerlendirmesi karamsar: ‘Birçok ülke İran’la farklı fikirlerle teması sürdürüyor ama atılım eşiğinde olduğumuzu söyleyemem. Başkan her zaman bu ve her sorunu diplomasiyle çözmeyi tercih eder — ama ne yazık ki bazen bu mümkün olmuyor. Fırsat varsa değerlendireceğiz; şu anda görüşmeler özellikle verimli değil, çünkü İran’ın talepleri yalnızca kabul edilemez değil, bazı durumlarda öfkendirici, gülünç ve gerçekçi olmaktan uzak.’
Bakan, askeri senaryo sorusuna da yanıt verdi: ABD’nin eylemlerinin savunmacı olduğunu, bölgedeki Amerikan kuvvetlerine veya deniz trafiğine yönelik ‘net ve mevcut’ bir tehdit varsa kendilerini savunma hakkını kullanacaklarını söyledi. Bu çerçeve, son günlerde Qeşm Adası’ndaki hava savunma sistemlerine yönelik ABD vuruşlarından sonra masaya geldi — Trump Cuma günü bu hedefleri doğrulamıştı.
Rubio savaş kararını da açıkça savundu: ‘Nükleer bir İran, yalnızca İsrail ve Orta Doğu için değil, tüm dünya ve Amerika Birleşik Devletleri için kabul edilemez ve tehlikeli olurdu. Başkan, diğer başkanların yüzleşemediği bir tehdidle yüzleşti. Doğru olanı yapmak her zaman popüler olmayabilir ama gereklidir.’ Bakanın, savaşın Cumhuriyetçilerin ara seçim kayıplarına katkısına ilişkin soruya yanıt vermekten kaçındığı kaydediliyor.
Rubio’nun çıkışı, aynı gün içinde gelen üç katmanla birlikte okunuyor: Trump CNN’e ‘müzakereler ilerledikçe yeniden saldırı çok düşük ihtimal’ demiş, İran Dışişleri Bakanı Erakçi ‘teklifimiz masada, seçim Beyaz Saray’da’ mesajını yinelemiş, İran Dışişleri Sözcüsü Bagaei ise Eylül’de sunulan yedi aşamalı önerinin iki günlük uygulamaya indirgenmiş çerçevesinin hâlâ masada olduğunu bildirmişti. Tehran’ın koşulları arasında liman ablukasının kaldırılması, yaptırımların sonu, donmuş varlıkların serbest bırakılması, savaş tazminatı ve Lübnan dâhil bölgesel düşmanlıkların sona ermesi sayılıyor.
Takvim de yoğun: Paris’teki G7 toplantısında İran çatışması ana gündem maddelerinden biri olacak; Pazartesi ise Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani’nin Trump’la Washington’da buluşması bekleniyor — Katar, ABD-İran hattının merkezî arabulucu devleti. Rubio’nun ‘öfkendirici talepler’ diliyle masaya oturacak ABD heyetinin Qatar kanalıyla hangi mesajı taşıyacağı, haftanın ana açılım sorusu.