Tedros, Cenevre'deki dokuzuncu müzakere turunda ülkeleri PABS mekanizmasını tamamlamaya çağırdı. Kongo'daki Ebola salgınında ölü sayısı yaklaşık 5 bine ulaştı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde süren Ebola salgınının uluslararası pandemi anlaşmasının tamamlanması gerekliliğini gösterdiğini söyledi. Tedros, Cenevre’de pazartesi günü açılan dokuzuncu müzakere turunda ülkelere ‘işi bitirme’ çağrısı yaptı.
Küresel bir pandemi anlaşmasına doğru yürütülen sürecin dokuzuncu toplantısı Cenevre’de başladı. Tedros açılışta, son dönemdeki bir dizi ölümcül salgın olaylarına işaret ederek anlaşmanın tamamlanmasının ‘insanları korumakla’ ilgili olduğunu vurguladı.
Yazılı açıklamasına göre Tedros, ‘Herhangi bir yerdeki patojen tehdidi, her ülkedeki insanlar için her yerde tehdide dönüşebilir’ dedi ve ‘Bu yıl başındaki hantavirüs salgını ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki süregelen Ebola salgını bizi bu tehdide karşı uyarıyor’ ifadelerini kullandı.
Tedros’un değindiği hantavirüs salgını, nisan ayında bir kruvaziyerde üç kişinin ölümüne yol açmıştı. Mayıs’ta ilan edilen son Ebola salgınında ise ağırlıklı olarak Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde 10 binden fazla enfeksiyon gerçekleşti ve ölü sayısı yaklaşık 5 bine ulaştı.
Tedros, dünyanın COVID-19 pandemisinin ana dersini öğrenmesinin yaşamsal olduğunu belirtti: ‘Hiçbir ülke tek başına hareket ederek kendisini pandemilerden koruyamaz.’
Ülkeler Mayıs 2025’te bir Pandemi Anlaşması üzerinde anlaşmaya vardıklarında, anlaşmayı yürürlüğe koyabilmek için kritik mekanizmanın nasıl işleyeceği sorusu açık bırakılmıştı. Anlaşmanın Patojen Erişimi ve Yarar Paylaşımı (PABS) sistemi, pandemi potansiyeli taşıyan patojenlere erişimin nasıl paylaşılacağını ve bunlardan türetilen aşı, test ve tedavilerin nasıl dağıtılacağını düzenliyor.
Tedros, ‘PABS, yapbozumuzun geriye kalan son parçası’ dedi. Zengin ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları özellikle bu dağıtım mekanizması üzerinde yoğunlaşıyor: COVID-19 döneminde yaşanan aşı eşitsizliğinin tekrarlanmaması, gelişmekte olan ülkelerin müzakerelerdeki ana talebi.
Müzakerelerin bu turunda anlaşmanın ekin durumundaki PABS metninin netleştirilmesi hedefleniyor. DSÖ yönetimi, sürecin bir an önce sonuçlandırılması çağrısını yineliyor; Afrika kıtasında yayılmaya devam eden Ebola Bundibugyo suşunun bıraktığı tablo, çağrının arka planını oluşturuyor.
Pandemi anlaşması fikri, COVID-19 salgını sırasında aşı ve tıbbi malzeme dağıtımında yaşanan küresel rekabet ve stokçuluğun ardından gündeme gelmişti. Anlaşma kabul edildiğinde ülkeler, salgın sırasında patojen verisi paylaşmanın karşılığında türetilen ürünlerden belirli bir payı eşit biçimde dağıtmayı taahhüt etmiş olacak. Görüş ayrılıklarının odağı, bu payın kapsamı ve uygulanma takvimi.
Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’nin son verilerine göre Ebola salgınında ölü sayısı 5 bin 300’ün üzerine çıktı; salgın, kayıtlara geçen en hızlı büyüyen Ebola salgını olma özelliği taşıyor. Salgın kaynakları, aşılama ve temaslı izleme çalışmalarının güvenlik sorunları nedeniyle bölgede güçlükle yürütüldüğünü bildiriyor.