Zcash ağının uzun zamandır beklenen NU7 yükseltmesi TSİ sabaha karşı 05.34'te, 3.543.405 numaralı blokla etkinleşti: hedef blok aralığı 75 saniyeden 25 saniyeye indi, işlem ücretlerinin yüzde 60'ı dolaşımdan çekilerek 2031'e kadar yeniden basılmayacak bir rezerve yöneldi. Yükseltmenin bedeli, ağın ilk gizlilik havuzu Sprout'ta kalan yaklaşık 12.200 ZEC — kabaca 16 milyon dolar — için ağır oldu: v4 işlemleri geçersizleşince bu fonlar geçerli anahtarla bile harcanamaz hâle geldi.
Zcash, tarihindeki en kapsamlı protokol değişikliklerinden birini bu gece tamamlandı. NU7 adlı ağ yükseltmesi, 3.543.405 numaralı blokta — Blockchair verisineyle TSİ sabah 05.34’te — madencilendi ve yeni kurallar devreye girdi. En görünür değişiklik hız: ağın hedef blok aralığı 75 saniyeden 25 saniyeye indi, yani ilk işlem onayı için ortalama bekleme üçte bire indi. Blok başına ödül üçe bölündüğünden günlük ZEC arzı ve 21 milyon madeni para tavanı değişmedi; yarılama takvimi blok sayısı ölçeğinde üçlenerek korundu.
Yükseltmenin ekonomik yeniliği, Shielded Labs’ın geliştirdiği Ağ Sürdürülebilirlik Mekanizması. Bundan böyle her blokta kazanılan işlem ücretlerinin yüzde 60’ı madenciden alınıp dolaşımdan çıkarılıyor ve gelecekteki blok ödülleri için ayrılan bir rezerve yazılıyor; madenci yüzde 40’ı ile kalıyor. Bu birikimin yeniden blok ödülleriyle geri ödenmesi 8.939.664 numaralı blokta başlayacak — yeni blok hızında bu, yaklaşık 5,4 milyon blok sonrası, yani 2031’in başları demek. Tasarımın amacı, yeni çıkan madeni para azaldıkça ağ güvenliğini ücretlerle finanse etmek.
Fon dondurma tarafındaki tablo ise kesin. NU7 ile sürüm 4 işlemleri tamamen geçersizleşti ve Sprout — Zcash’in 2016’daki orijinal gizlilik havuzu — bu formattan başka bir yolla boşaltılamıyor. Etkinleşme bloğunda havuzda yaklaşık 12.224 ZEC, güncel fiyatla kabaca 15-16 milyon dolar kaldı; bu bakiyeler artık geçerli özel anahtarla bile harcanamaz durumda. Zcash ekibinin ZIP 2003 belgesi, gelecekteki bir yükseltmeyle erişimin geri getirilme olasılığını hukuken açık tutuyor ama geliştiriciler bunun hiçbir zaman yeniden etkinleştirilmeyebileceği uyarısını da taşıyor. ZecStats’ın deyimiyle fonlar ‘donduruldu, yakılmadı’.
Altyapı tarafında geçiş özenle hazırlandı: Zcash Vakfı, NU7 uyumlu ilk kararlı istemci olan Zebra 7.0.0’ı 22 Ekim’de yayımlamış, yükseltmeyi üç yıldan uzun süredir ilk kez test ağında — 4 Ekim’de, planlanandan iki gün erken — çalıştırmış ve bu süreçte eşitleme duraklamaları ile eş hataları dahil yedi güvenlik düzeltmesi yapmıştı. Vakıf, güncellenmeyen düğümlerin ağın mutabakat zincirinden kopacağı uyarısını yineledi. NU7 ayrıca gizli işlem hacmini sınırlayan blok-başı aksiyon limitleri getiriyor; ekibe göre bu sınırlar daha sık bloklarda hafif cüzdan eşitlemesini spam’den korurken Orchard havuzunun işlem kapasitesini mevcut düzeyin iki katının üzerine çıkarıyor.
Piyasa bu ana hazırlanıyordu: ZEC, etkinleşmeden önceki 24 saatte yaklaşık yüzde 9-12 prim yapmıştı ve perşembe akşamı 1.300 doların hemen altında yatay seyretti. Yükseltmenin ağa hız ve uzun vadeli güvenlik finansmanı kazandırması bir yana, piyasada cevaplanan soru şu: 2031’e kadar kilitlenecek ücret rezervi ve donan Sprout bakiyeleri, arz tarafında yaratacağı sıkılıkla token talebini nasıl etkileyecek — buna işaret veren ilk veriler önümüzdeki günlerde netleşecek.