Belçika Kralı Philippe, bütçe krizi nedeniyle Pazartesi günü sunduğu istifayı Başbakan Bart De Wever'den geri aldı: Kral, beş partili koalisyonun liderleriyle hafta boyu yaptığı görüşmelerin ardından istifayı reddettiğini, başbakandan bütçe müzakerelerini 'derhal' sürdürmesini istediğini açıkladı; De Wever 16 Kasım'da saraya rapor verecek. Hükümet, 2029'a kadar 10 milyar avro tasarruf öngören ve KDV artışını içeren 2027 bütçesinde anlaşamıyor; açık, gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ini aşıyor.
Belçika’da haftalardır süren bütçe krizinde yeni perde: Kral Philippe, Başbakan Bart De Wever’in Pazartesi günü sunduğu istifayı reddetti. Sarayın açıklamasına göre Kral, koalisyon partilerinin liderleriyle hafta boyunca yaptığı görüşmelerde ‘hepsinin önümüzdeki üç yıl için sağlam bir bütçe yolunda anlaşmaya varma kararlılığını yeniden teyit ettiğini’ ve liderlerin uzlaşma ruhuyla sorumlu davranmayı kabul ettiğini belirledi. Açıklamada, ‘Bu görüşmelere dayanarak Kral, başbakanın istifasını reddetme ve bütçe müzakerelerini derhal sürdürme kararı aldı’ denildi; De Wever’in 16 Kasım’da Kral’a rapor vereceği bildirildi.
Krizin kökü 2027 bütçesinde: Flaman muhafazakâr başbakan, Şubat 2025’te göreve ağır borçlu Belçika’nın bütçe sorunlarını çözmek kararlıyla geldi; ancak beş partili hükümetin diğer üyelerinin önerileri için desteğini kazanamadı. Hükümet, ülkenin yüksek açığını düşürmek için 2029’a kadar 10 milyar avro tasarruf peşinde; plan ağırlıklı olarak sağlık harcamaları dahil kamu harcaması kesintilerine dayanıyor ama koalisyon ortağı Fransızca konuşan liberal MR partisinin sert muhalefetiyle karşılaşan bir katma değer vergisi artışını da içeriyor — MR, daha fazla vergi artışının enflasyonu besleyeceğini savunuyor. Bütçe açığı gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ini aşıyor; son müzakereler De Wever’in istifasını sunmasından saatler önce çöktü.
Kralın rolü Belçika siyasetinde kritik: Hükümet kurulumlarını gözetmesiyle bilinen Philippe, istifayı ‘kararını askıya alarak’ önce hafta içi lider görüşmelerine dönüştü; Pazartesi yaklaşık bir saat süren saray görüşmesinin ardından Saray, ‘Kral, ülkeye mevcut zorluklara cevap verebilecek güvenilir bir bütçe sağlayacak anlaşmanın yokluğuna üzüntü duyar’ demiş, herkesi ‘genel çıkarı ve uzlaşma ruhunu öne çıkarmaya’ çağırmış ve ülkenin ‘uzatılmış bir siyasi krizi kaldıramayacağı’ uyarısını yapmıştı.
De Wever’in hamlesi siyasi bir manevra olarak da okunuyor: Bazı yorumcular, çıkışının koalisyonu anlaşmaya zorlama amacı taşıdığını öne sürüyor. Bu, ilk kez de değil — benzer bir bütçe çıkmazı bir yıl önce de yaşanmış ve De Wever o kez de Kral’a neredeyse istifa sunacak noktaya gelmişti. Başbakan şimdi 31 Aralık’a kadar 2027 bütçesinde anlaşma zorunda; 16 Kasım’daki saray raporu, krizin ikinci perdesinin ilk sınavı olacak.
Sonuç tablosu iki ihtimale açık: Ya koalisyon KDV-sağlık hattında bir orta-yol bulur ya da Belçika, onlarca yıldır alışık olduğu erken seçim senaryosuyla karşı karşıya kalır — Kralın ‘derhal müzakere’ çağrısı, ikincisini önlemek için son bir şans olarak okunuyor.