Mısır’da bağımsız medyaya baskı büyüyor: Mada Masr’ın kurucusu Attalah yeni duruşmayla karşı karşıya — BM altı haber doğrulama gazetecisinin tutukluluğuna ‘yaygın saldırılar’ uyarısı yaptı

Mısır’da bağımsız medyanın daralan alanı bir kez daha uluslararası gündeme taşındı: Ülkenin son bağımsız haber sitelerinden Mada Masr’ın kurucusu ve genel yayın yönetmeni Lina Attalah, hakkındaki davalar zincirinde yeni bir duruşmayla karşı karşıya.

Attalah’ın gündemindeki dosya 2024 tarihli: gazeteci, ‘yalan haber yayma’ ve ‘lisanssız web sitesi işletme’ suçlamalarıyla gıyabında bir yıl hapis ve 20 bin pound cezaya çarptırılmıştı. Ekibinin itirazı üzerine dosya yeniden görüşülmeye alınmıştı ve bu haftaki duruşmayla süreç yeniden masaya geliyor. Bu arada Ekim sonundaki asıl darbe hâlâ taze: bir mahkeme, siteyi ‘lisanssız işletme’ gerekçesiyle kapatmaya, 3 milyon Mısır poundu (yaklaşık 53 bin 400 dolar) para cezasına ve ekipmanlarına el koymaya karar vermiş; Attalah karar sonrası yaklaşık yedi saat gözaltında tutulduktan sonra cezanın ödenmesiyle serbest kalmıştı.

Mada Masr ekibinin anlattıkları duruşma sürecinin usulüne ilişkin tartışmaları da büyütüyor: yayının editör yazısına göre mahkeme, avukatların dosyayı inceleme, ek delil sunma ve tanık çağırma taleplerini reddetti; sonra da mahkemede bulunan sekiz avukata rağmen ‘kimliği belirsiz’ bir avukatı Attalah’ın savunucusu olarak atadı ve ‘inceleme ve savunma olmadan’ en üst cezayı verdi. Attalah’ın başsavunucusu kapatma kararına itiraz edeceklerini açıkladı.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin Cenevre’den gelen son değerlendirmesi tabloyu genişletiyor: sözcü Thameen Al-Kheetan, Mısır’da ‘bağımsız gazetecilerin hedef alınması, zulüm ve taciz edilmesi’ biçimindeki saldırıların yaygınlaştığı uyarısını yaptı. Komiserlik, haber doğrulama sitesi Matsadash’ı oluşturan altı gazetecinin tamamının tutuklu olduğunu; avukatlarına göre tutukluların işkence ve kötü muameleye maruz kaldığını ve zorla itiraf kaydedildiğini aktardı. BM, gazetecilerin serbest bırakılmasını, itirazların düşürülmesini ve işkence iddialarının soruşturulmasını talep etti.

Hukuki tartışmanın merkezinde lisans sistemi var: Mısır Anayasası’nın 70 ve 71. maddeleri gazete kurmayı bildirime bağlı hale getirip savaş hâli dışında kapatmayı yasaklarken, 2018 Medya Kanunu web sitelerinden Medya Düzenleme Yüksek Kurulu’ndan lisans almasını istiyor — lisanssız işletmeye bir ile üç milyon pound arası ceza, kapatma ve müsadere öngörüyor. Mada Masr ilk lisans başvurusunu 2018’de yaptığını ve yanıt alamadığını, sitesinin Mısır içinde 2017’den beri engelli olduğunu belirtiyor; yayın altı yılda altı davayla karşılaştığını aktarıyor.

Uluslararası tepkiler sert: Amnesty International kararı ‘Mısır’da basın özgürlüğüne ağır bir darbe ve bağımsız gazetecilik için karanlık bir gün’ olarak niteledi; İnsan Hakları İzleme Örgütü davayı ‘bağımsız medyaya çarpıcı bir saldırının tırmanışı’ olarak değerlendirdi. Mısır Gazeteciler Sendikası da karara karşı hukuki başvuruda bulunulacağını duyurdu.

Attalah’ın bu haftaki duruşması ve kapatma kararına itiraz süreci, Mısır’da kalan son bağımsız yayın organlarının akıbetini belirleyecek eşik olarak izleniyor — BM’nin ‘Matsadash ve Mada Masr’a yönelik önlemlerin geri alınması’ çağrısı, dosyanın uluslararası boyutunu da açıkça ortaya koyuyor.