Portekiz'de yükselen konut fiyatları ve düşük ücretler nedeniyle binlerce kişi, başkent Lizbon dahil 30'dan fazla şehirde sokağa çıktı. 'Casa para Viver' (Yaşamak için Ev) platformunun çağrısıyla düzenlenen eylemlerde vatandaşlar, düşük maaşlar ve hızla artan kira fiyatları nedeniyle barınma hakkına erişimin imkânsız hale geldiğini belirterek kamu konutlarının artırılmasını talep etti. AB verilerine göre Portekiz, 2015-2025 arasında yüzde 147'lik artışla konut fiyatlarının en çok yükseldiği üçüncü Avrupa ülkesi konumunda. Eylemciler hükümetin orta gelir grubunun aylık 2 bin 300 avro kazandığı yönündeki beyanını 'gerçeklikten uzak' bulduklarını; çalışan nüfusun yarısından fazlasının bin avronun altında gelirle geçindiğini ve 'orta değer' konutların 660 bin avroya kadar çıktığını vurguluyor.
Avrupa’nın barınma krizi yeni bir cephe açtı: Portekiz’de yükselen konut fiyatları ve düşük ücretler nedeniyle binlerce kişi, başkent Lizbon başta olmak üzere 30’dan fazla şehirde sokağa çıktı.
Çağrı ‘Casa para Viver’ — Yaşamak için Ev — platformundan geldi: eylemciler düşük maaşlar ve hızla artan kira fiyatları nedeniyle barınma hakkına erişimin imkânsız hale geldiğini söylüyor, kamu konutlarının artırılmasını talep ediyor.
Sokakların sayı dili hükümetinkinden çok farklı: hükümetin orta gelir grubunun aylık 2 bin 300 avro kazandığı yönündeki beyanı eylemcilerce ‘gerçeklikten uzak’ bulundu — platform sözcüleri çalışan nüfusun yarısından fazlasının bin avronun altında gelirle geçindiğini, piyasada ‘orta değer’ diye tanımlanan konutların ise 660 bin avroya kadar çıktığını hatırlatıyor.
AB verileri krizin boyutunu doğruluyor: Avrupa Birliği’nin 2025 sonunda yayımladığı rapora göre kıta genelinde konut maliyetleri 2015-2025 arasında ortalama yüzde 60,5 artarken Portekiz, Macaristan ve Litvanya’nın ardından yüzde 147’lik artışla en çok yükselen üçüncü ülke oldu.
Krizin nedenleri yapısal: turizmdeki popülarite ve yatırım amaçlı gayrimenkul alımları yerel halkın kendi şehirlerinde barınma sorununu derinleştirdi; Portekiz, Avrupa’nın en düşük kamu konutu oranlarından birine sahip.
Bu dalga bir gecede büyümedi: 14 Ekim’den bu yana Lizbon ve Porto, kamp kurmuş binlerce kişilik günlük protestoların odağıydı — Rossio Meydanı’nda 200’den fazla kişinin katıldığı kamp, polisin üç müdahalesi ve 90’dan fazla tutuklamaya sahne oldu, düzenleyicilere göre 25’ten fazla kişi hastanede tedavi gördü.
Hukuki çekişme de yaşandı: Lizbon idare mahkemesi protestocuların meydanda kalmasına izin verirken Anayasa Mahkemesi kararı tersine çevirdi; kamp sonunda belediyenin Noel pazarı için alanı boşaltmasıyla dağıldı — organizatörler ‘çadırları kaldırıyoruz çünkü hareketi büyütmeli, başka yerlere gitmeliyiz’ dedi.
Hükümet cephesindeki yanıt hâlâ yarım: eylül sonunda meclise sunulan yeni yasa tasarısı henüz onay aşamasına gelmedi; geçmişte turistik kiralamalara kısıtlama ve boş mülklerin zorunlu kiraya verilmesi gibi adımlar atılsa da kira fiyatlarındaki kontrolsüz yükseliş önlemlerin etkisini eritti.
Sloganların özü talebi netleştiriyor: ‘kamu konutu’ ve konut edinmede daha güçlü koruma mekanizmaları — vatandaşlar barınmanın bir piyasa metaı değil temel bir insan hakkı olduğunu savunuyor.
Tablo Avrupa çapında da tanıdık: İspanya’da konut krizi ülkeyi genel greve götürmüş, Fransa’da benzer ekonomik sıkıntılar haftalardır sokakları dolduruyor — Portekiz dalgası, kıtadaki barınma huzursuzluğunun yeni halkası olarak büyüyor.