Vancouver'da iki aile, tanışmalarından kısa süre sonra altı odalı bir evi 1,85 milyon Kanada dolarına ortak satın aldı. Mortgage, peşinat ve faturalar yarı yarıya; düzenin sırrı açık iletişim ve yasal anlaşma.
Elizabeth ve Tom Wilcox, kendileri ve iki çocukları için istedikleri evi asla alamayacaklarını anladıklarında büyük bir inanç sıçraması yapmaya karar verdi: Kendilerine tamamen yabancı, küçük çocuklu bir başka aile bularak bir mülkü yarı yarıya paylaşmayı ve birlikte içine taşınmayı önermek. Kanada’da uzun zamandır ülkenin en yüksek konut fiyatlarına sahip şehirlerinden biri olan Vancouver’da yaşayan Wilcox’lar, çocuklarına oynayacak bir arka bahçesi olan bir ev satın almak için çırpınıyordu.
Sağlık sektöründe proje yöneticisi olan Elizabeth, ‘Trambulunu sığdıracak bir bahçesi olan, yürünebilir bir semtte ev istiyorduk ama karşılayamadık’ diyor. 1 milyon Kanada doları (yaklaşık 700 bin ABD doları) bütçeyle ancak balkonlu küçük bir daireye umut bağlayabiliyorlardı. Ev alma fikri buradan doğdu. Yerel bir emlakçının e-bültenine ilan verdiler; ‘tık’ duydukları bir aileyle — Ashley Pullman, eşi ve iki çocukları — karşılaşmaları iki yıl sürdü. 2023’te iki aile, arka bahçeli altı odalı müstakil bir evi 1,85 milyon Kanada dolarına ortak aldı.
250 bin Kanada dolarlık peşinatı paylaşan aileler, aylık 3.900 dolarlık mortgage taksitini de yarı yarıya ödüyor; faturalar ve zorunlu ev tamirleri gibi masraflar da eşit bölünüyor. Elizabeth bu düzenin her iki aileye de ‘on binlerce dolar’ kazandırdığını söylüyor.
Daha önce tanımadıkları kişilerle ev alanların sayısına dair resmî veri yok; ancak Toronto’da faaliyet gösteren Husmates uygulamasının kurucusu ve CEO’su Parimal Gosal, yüksek fiyatların etkisiyle ilgide büyük artış gördüğünü söylüyor. Gosal’a göre bu, ‘duyguları dışarıda bırakan bir finansal ilişki’ olarak görülebiliyor. İngiltere’de mortgage aracısı L&C’den David Hollingworth, olgunun Britanya’da da yaşandığını ama ‘çok niş’ kaldığını düşünüyor: ‘Covid-19 öncesinde Londra’da bir pubda, yabancılarla ev almak isteyenler için hızlı tanışma etkinliği yapıldığını hatırlıyorum.’
Üç yıl sonra Vancouver’daki düzen hâlâ işliyor. Her ailenin kendi mutfağı gibi özel alanları var; bodrum kattaki büyük oturma odası — bir köşesinde ev spor salonu — ve ortak derin dondurucu paylaşılıyor. Toronto’da serbest çalışma danışmanı Sabrina Bowman ise 2018’den beri iki ev arkadaşıyla ortak ev sahibi; taşındığında üç kişiden birini tanımıyordu. Peşinat ve mortgage ödemeleri gelir düzeylerine göre bölünmüş durumda. Düzenin sırrı açık iletişim: Evde olan biten her şeyi konuşmak için düzenli toplantılar yapılıyor.
İki evde de biri satıp taşınmak isterse diye yasal anlaşmalar var: Makul ihbar süreleri belirlenmiş; Bowman’ın evinde ayrılan ev arkadaşı, kalanlara payını alma konusunda öncelik hakkı tanıyor. Toronto’lu gayrimenkul avukatı Tanya Walker, bu tür yasal güvencelerin hayati olduğunu söylüyor: ‘Anlaşmazlık çıkarsa toparlaması çok dağınık olabilecek bir yığın e-posta ve Facebook mesajı yerine, yasal olarak bağlayıcı bir şeye ihtiyacınız var.’ Elizabeth içinse fiyat konulamayacak anlar daha önemli: ‘Çocukların trambulinde ilk kez zıpladığını ya da yeşil çimende daireler çizerek koştuğunu izlerken hissettiğime bir fiyat biçemem.’