Avustralya'nın dijital görev yasası tasarısı Temsilciler Meclisi'nden geçti. Kabul edilen değişiklikle platformlar, çocukların yapay zekâ sohbet botlarına bağımlı hale gelmesine yol açan 'duygusal yakınlık simüle eden' içeriği yasaklamakla yükümlü olacak. Tasarı şimdi Senato'da.
Avustralya’da dijital görev yasası (digital duty of care) tasarısı çarşamba günü Temsilciler Meclisi’nden geçti ve önümüzdeki haftalarda Senato’da görüşülecek. Hükümet, tasarının 2026 sonuna kadar yasalaşmasını umuyor ancak üst kanattaki yolu henüz net değil: Yeşiller tasarıyı desteklerken muhafazakâr koalisyon karşı oy kullanacağını açıkladı.
Tasarının yapay zekâ boyutu, başbakan Anthony Albanese’un salı akşamı yaptığı duygusal konuşmayla öne çıktı. Albanese, ‘bir sohbet botunu, insan olmayan bir şeyi en iyi arkadaşları olarak gören insanların hikâyelerinin parlamentodaki her üye için büyük bir uyanma çağrısı olması gerektiğini’ söyledi. Hükümet, bağımsız milletvekili Kate Chaney’in önerdiği değişiklikleri kabul ederek belirli yapay zekâ sohbet botu davranışlarını zararlar listesine ekledi: Platformlar, ‘duygusal yakınlığı simüle eden ve çocuğun insan ilişkileri yerine ona bağımlılığını teşvik eden materyal veya davranışı’ yasaklamakla yükümlü olacak. Düzenleme yalnızca çocukları kapsıyor; yetişkinlere yönelik yapay zekâ arkadaşlıkları kapsam dışı.
Tasarının bütünü çok daha geniş bir çerçeve kuruyor: Sosyal medya, oyunlar, uygulamalar ve sohbet botlarına yeni çevrim içi güvenlik standartları getiriliyor; platformlara ‘tüm Avustralyalılar için güvenli bir çevrim içi ortam sağlama’ genel yükümlülüğü konuyor. Mevcut çevrim içi kodlar ve standartlar, belirli ‘zararlı’ içeriklere karşı daha geniş bir görev tanımıyla değiştirilecek. İletişim Bakanı Anika Wells, kadın düşmanlığını teşvik eden, terörü, intiharı, kendine zarar vermeyi ve yeme bozukluklarını öven içeriklerin yasa kapsamına gireceğini ifade etti. Tasarı ayrıca sosyal medya platformlarına algoritma ve önerilen içerik için ‘çıkış’ (opt-out) seçeneği sunma zorunluluğu getiriyor.
Muhalefet ve One Nation, tasarıya Meclis’te karşı oy verdi; siyasi rakipler hükümeti ‘Orwellvari’ bir sansür sistemi kurmakla suçluyor. Tartışmanın bir diğer ayağını da denetim mekanizması oluşturuyor: Uzmanlar ve Yeşiller, Avustralyalılara platformlara karşı şikâyet yolu açılması için telekomünikasyon ombudsmanının sosyal medya ve yapay zekâ denetçisi haline getirilmesi çağrısı yapıyor; şikâyeti çözülemeyen kullanıcılara dava hakkı ve daha yüksek cezalar talep ediliyor.
Avustralya’nın bu hamlesi, yapay zekâ sohbet botlarıyla çocuklar arasındaki duygusal bağın regüle edilmeye çalışıldığı ilk kapsamlı örneklerden. Yasa Senato’dan geçerse platformların ‘dost canlısı’ yapay zekâ karakterlerinin çocuk kullanıcılarla kurduğu ilişki biçimi yasal bir denetim konusu haline gelecek — dünya genelinde benzer düzenlemeler hazırlayan ülkeler için de emsal oluşturma potansiyeli taşıyor.