Guardian'ın bahçecilik köşesi, su özellikleri modasının yerini minik göletlere bıraktığını yazıyor: Bulaşık leğeni ya da eski bir kovadan yapılacak 'mikro gölet', yusufçuklardan kirpilere kadar bir ekosistem davetiyesi. Nasıl yapılır, ne dikilir?
Guardian bahçecilik yazarı Alice Vincent, 90’ların herkesin “su özellikleri” takıntısından (Charlie Dimmock sayesinde) bugüne uzanan bir gözlemle başlıyor: Chelsea Çiçek Festivali bahçelerinde artık Cor-Ten çelikten incecik su hatları ya da ayna gibi göletler var; 2022’de “en iyi bahçe” ödülünü kazanan Urquhart ve Hunt imzalı yeniden vahşileştirme tasarımında kunduz kemirmesi dallar bile vardı — ama çeşme sesi yok. Su özellikleri modası çıktı; göletler girdi.
Yazarın annesi geçen gün bir gölet yapmış: A3 kâğıdından küçük, kenarları taşlar ve terrakota fide saksılarıyla çevrili, bataklıkça bir köşesinde iki metal ördeğin durduğu bir gölet. “Gölet” denince liner ve yosun işleriyla uğraşılacak karmaşık bir iş akla gelse de, bir bulaşık leğeni bile iş görüyor — üstelik yapmanın pek çok yararı var.
Göletler yaban hayatı için mükemmel: Yusufçuk ve kızkızları ağırlıyor, kurbağa ve semenderleri çekiyor; bu da kuşlar, yarasalar ve giderek nadirleşen kirpiler için bir açık büfe anlamına geliyor. Yazarın kendi motivasyonu daha mütevazı: Salyangozları yiyecek bir şeyler istemiş. Küçük bahçeler ve küçük çocuklu evler içinse “mikro” göletler ideal — yazarınki beş yıldır eski galvanizli bir kovada duruyor.
Prensip basit: Sızıntı yapmayan bir kap yeter. Sızdırıyorsa gölet örtüsü (liner) kullanılır. Göletin toprağa gömülmesi ya da üstte durması size kalmış; biraz ışık alsın ama tam güneşte kalmasın — yoksa bolca yosun tutuyor. Dibini büyük taşlar, tuğla parçaları ve ters çevrilmiş saksılarla kaplayın: Küçük yaban hayatının konup gölete girip çıkabilmesi için hareket etmeyecek sert yüzeyler.
Son adım su ve bitki: Mümkünse yağmur suyuyla doldurun. Sucul bitkilerin dayanıklılığı ve çeşitliliği yazarı şaşırtmış — kendi mikro göletini büyük ölçüde kendi hâline bırakmış. Kayıtlarına göre kolay yolu seçip Waterside Nursery’den gölgelik yerler için hazırlanmış “kap bitkilendirme setini” almış: File sepetlere yerleştirilmiş dört bitki, gölete koymaya hazır. Beş yıl sonra Anemopsis californica (yerba mansa) narin krem çiçeklerini ince su kamışının yanında açıyor.
Özetle: Eski bir kova, biraz taş, yağmur suyu ve birkaç su bitkisiyle bahçenin en canlı köşesini kurmak mümkün — ve salyangoz sorunuyla doğal yoldan baş etmek dahil.