Halk Kurtuluş Ordusu Güney Tiyatrosu Komutanlığı, deniz ve hava kuvvetleriyle adalığın çevresinde muharebe hazırlıklı devriye yürütüldüğünü, bunun Filipinler'in 'hak ihlali ve provokatif eylemlerine' karşı 'gerekli bir karşı önlem' olduğunu duyurdu. Çin Sahil Güvenliği de aynı gün kolluk devriyesi düzenledi.
Çin ordusu, Güney Çin Denizi’nde Filipinler ile uzun süredir gerilim noktası olan Scarborough Adası’nın (Çin’de Huangyan Dao, Filipinler’de Bajo de Masinloc) çevresinde muharebe hazırlıklı deniz ve hava devriyeleri düzenlendiğini duyurdu. Halk Kurtuluş Ordusu Güney Tiyatrosu Komutanlığı’nın açıklamasına göre devriyeler, Filipinler’in ‘hak ihlali ve provokatif eylemlerine’ karşı ‘gerekli bir karşı önlem’ niteliğinde; komutanlık, ekim ayı boyunca bu tür devriye ve gözetimin yoğunlaştırıldığını da bildirdi. Açıklamada, devriyelerin ilgili sular ve hava sahası üzerindeki kontrol ve yönetimi daha da güçlendirmeyi amaçladığı ifade edildi.
Aynı gün Çin Sahil Güvenliği de adalık çevresindeki sularda ‘kolluk devriyesi’ düzenlediğini duyurdu ve eylemi benzer ifadelerle gerekçelendirdi. EFE’nin aktardığına göre açıklamada devriyeyi tetikleyen somut olaylara ilişkin ayrıntı verilmedi. Çin kuvvetleri eylül ayında da benzer operasyonlar yapmış, ortak deniz-hava tatbikatlarının ardından adalık civarına farklı tipte savaş uçakları ve bombardıman uçakları konuşlandırmıştı.
Manila cephesinden gelen son gözlem ise çarpıcı: Filipin Sahil Güvenliği’nün (PCG) açıklamasına göre 27 Ekim’de devlet gemileri balıkçılara yakıt dağıtırken, bölge üzerinde uçan bir PCG uçağı adalığın yaklaşım sularında Çin Sahil Güvenliği ve Halk Kurtuluş Ordusu Deniz Kuvvetleri gemileri ile bir Çin araştırma gemisi tespit etti. PCG sözcüsü Tümamiral Jay Tarriela, Çin gemilerinin müdahale etmediğini ve görevin sorunsuz tamamlandığını belirtti. Temmuz ayındaki benzer bir yakıt görevinde Çin Sahil Güvenliği gemileri iki gün üst üste Filipin devlet gemilerine su topu sıkmıştı.
Scarborough, Luzon adasının batısında yer alıyor ve Filipinler’in 200 deniz millilik münhasır ekonomik bölgesi içinde bulunmasına rağmen 2012’deki krizden bu yana Çin’in fiili kontrolünde; Pekin bölgeyi topraklarının parçası sayıyor. 2016’daki uluslararası tahkim kararı Çin’in kapsayıcı taleplerinin uluslararası hukukta temeli olmadığını tespit etmiş, Pekin bu kararı tanımadığını açıklamıştı. EFE’nin hatırlattığına üzere Ferdinand Marcos Jr.’ın 2022’de iktidara gelip ABD ile askeri ittifakı sıkılaştırması ve Çin taleplerine karşı daha sert bir tutum benimsemesiyle iki ülke arasındaki gerilim arttı. Bölge, dünya deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unun geçtiği stratejik bir su yoluna ev sahipliği yapıyor.