Antalya'da düzenlenen COP31 Liderler Zirvesi'nin kenarında Kıbrıs diplomasisi hareketlendi: Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'e, AB-Türkiye Gümrük Birliği'nin güncellenmesine ilişkin tartışmaların Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlaması şartıyla açılabileceğini bildiren bir öneriyi aktardı. Kıbrıs Rum lideri Nikos Christodoulides ile de ikinci bir görüşme yapan von der Leyen, Komisyon'un Kıbrıs sorunu özel temsilcisi Raffaele Fitto'nun 20 Kasım'da Ankara'ya giderek Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşeceğini, bu görüşmede öneriyi ileteceğini aktardı. Guterres'in hedefi, görev süresi bitmeden Kıbrıs sorununu yeniden müzakere rayına oturtmak. Zirve kenarında Christodoulides ile Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman arasında el sıkışma anı yaşandığı, AB'nin Kıbrıs Rum heyetinin tabelasında 'Güney Kıbrıs' ifadesinin kullanılmasını engellediği bildirildi.
Antalya’daki COP31 iklim zirvesi, beklenmedik bir diplomasi sahnesine ev sahipliği yaptı: Kıbrıs dosyası, zirvenin kenarındaki görüşmelerle masaya geri döndü.
Kıbrıs Ajansı’nın (CNA) edindiği bilgiye göre Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Çarşamba sabahı zirve kenarında Kıbrıs Rum lideri Nikos Christodoulides ile ikili görüşme yaptı; ardından ikinci bir görüşmede daha bulundu. Bu görüşmelerde von der Leyen, Kıbrıs sorunu konusunda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüştüğünü ve ona Komisyon’un Kıbrıs özel temsilcisi Raffaele Fitto’nun 20 Kasım’daki Ankara ziyaretini anlattığını iletti.
Önerinin özü net: Fitto, Ankara’da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşürken, Kıbrıs müzakereleri yeniden başlarsa AB’nin Türkiye ile Gümrük Birliği’nin güncellenmesine yönelik tartışmaları başlatmaya hazır olduğunu iletecek. Guterres’in hedefi ise görev süresi dolmadan Kıbrıs sorununu yeniden müzakere sürecine oturtmak.
Zirvenin perde arkasında ilginç anlar da yaşandı: Christodoulides, von der Leyen’e, zirveye geldiğinde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sahada karşılamada bulunmadığını iletti. Christodoulides ile Kıbrıs Türk lideri Tufan Erhürman arasında kısa bir karşılaşma ve el sıkışma yaşandığı kaydedildi.
Protokol krizi de yaşandı: AB’nin Ankara Büyükelçisi Aivo Orav’ın müdahalesiyle COP31 organizasyonunun, Kıbrıs Rum heyeti için tabelalarda ‘Güney Kıbrıs’ ifadesini kullanması engellendi. Ayrıca Christodoulides ile von der Leyen’in, Erhürman da aile fotoğrafına katılırsa ikisinin de çekileceği konusunda anlaştığı; bunun yaşanmadığı bildirildi. Erhürman, açılış etkinliğine ev sahibi ülkenin davetlisi olarak katıldı.
İtalyan Başbakanı Giorgia Meloni’nin Fitto’nun Ankara ziyaretini kolaylaştırmak için aracı olduğu da öğrenildi. Christodoulides ise zirvenin ardından Dublin’e giderek Avrupa Politik Toplulğu Zirvesi’ne ve Avrupa Konseyi gayri resmi toplantısına katılıyor.
Gümrük Birliği dosyasının arka planı da kritik: 1996’da yürürlüğe giren mevcut anlaşma, tam üye olmayan Türkiye’ye birlik avantajlarının tamamını tanımıyor — AB üçüncü bir ülkeyle ticaret anlaşması imzaladığında Türkiye o ülkeye gümrüksüz ithalat yapmak zorunda kalırken, karşı taraf Türk ihracatına gümrük uygulayabiliyor. Ankara, bu asimetri nedeniyle yıllardır gümrük birliğinin güncellenmesini veya tam üyeliğini talep ediyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan bu yıl ‘gümrük birliğinin ilerlemesi için AB içindeki Rum yönetimi gibi tarafların çekincelerinin kalkması gerektiğini’ söylemişti. AB cephesinde ise Almanya Bundesrat Başkanı Wust gibi isimler güncelleme çağrısı yaparken, Kıbrıs Rum tarafı şarta bağlı yaklaşımın ‘yanlış ve tehlikeli mesaj’ olduğu yönünde eleştirilerde bulunuyor.
20 Kasım’daki Fitto-Fidan görüşmesi, Türkiye-AB ilişkilerinde yıllardır kilitli bu dosyanın önümüzdeki döneminde ilk somut eşik olarak bekleniyor: Kıbrıs müzakereleri ile ekonomik entegrasyon paketi, ilk kez bu kadar açık biçimde aynı masaya konmuş durumda.