Antalya'daki COP31'de heyetler sonuç bildirgesinde uzlaşamadı; Murat Kurum 'Bu metin üzerinde anlaşma olmadığını anlıyorum, kararlar kabul edilmedi' dedi. AB, fosil yakıtlara atıf yapılmayan taslağı 'geri adım' olarak niteledi; ilk taslakta 6 kez geçen fosil ifadeleri son taslakta tamamen çıkarılmıştı.
Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen 31’inci Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi’nde (COP31) beklenen sonuç çıkmadı: heyetler ortak bir sonuç bildirgesi üzerinde uzlaşamadı ve zirve bir karar alınmadan kapandı.
Kararı Genel Kurul’da duyuran isim COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum oldu: Kurum, son taslak metne karşı çıkan taraflar bulunduğunu belirterek ‘Bu metin üzerinde anlaşma olmadığını anlıyorum, bu nedenle kararlar kabul edilmedi’ dedi.
Zirvenin krizinin merkezinde ise fosil yakıtlar vardı: AB ülkeleri, taslak metinde petrol, kömür ve doğal gazdan çıkışa açık bir taahhüt bulunmamasını ‘geri adım’ olarak nitelendirdi; AB sözcüsü, ‘Fosil yakıtlara değinilmeyen bir sonuç belgesini desteklemeyeceğiz’ ifadesini kullandı.
Muhalefet safları genişti: Almanya Çevre Bakanı Carsten Schneider mevcut metnin ülkesi açısından onaylanabilir olmadığını söylerken Fransa Çevre Bakanı Monique Barbut, ‘Başkanlığın bu Pazar sabahı sunduğu metin, bir öncekinden daha da zayıf’ değerlendirmesini yaptı; Panama ve Marshall Adaları gibi ülkeler de itiraz etti.
Karşı tarafta petrol üreticileri vardı: aktarımlara göre Suudi Arabistan başta olmak üzere petrol ve doğal gaz üreticisi ülkeler, fosil yakıtlara ilişkin açık ifadelerin metne girmesini bloke etti; Rusya temsilcisi, arzın talepten hızlı azaltılmasının enerji fiyatlarını ve arz güvenliğini riske atacağını savundu.
Metnin evrimi de çarpıcı: 16 Kasım’daki ilk taslakta fosil yakıtlara altı kez atıf yapılırken 19 Kasım’daki ikinci taslakta bu ifadelerin tamamı çıkarıldı — son metinde yalnızca 2023 Dubai zirvesindeki mutabakata genel bir gönderme kaldı.
Zirvenin takvimi de tarihe geçti: 20 Kasım Cuma’da tamamlanması planlanan zirve, uzayan müzakerelerle 14’üncü güne taşındı; cumartesi günü bazı bakan ve heyetlerin zirveden ayrılması, karar yeter sayısını da riske soktu — BM iklim müzakerelerinde kararlar için konsensüs gerekiyor.
Tablo şu: Türkiye’nin yılların en büyük diplomatik organizasyonlarından biri, sonuç bildirgesisiz kapandı — COP31 tarihinin en uzun iklim zirvesi ‘Antalya Mutabakatı’ hayata geçmeden sona erdi; iklim diplomasisindeki fosil yakıt çıkmazı ise bir sonraki zirveye devredildi; Antalya’daki masadan kalkan tarafların yeni bir oturum için geri dönüp dönmeyeceği de ayrı bir soru olarak kaldı.