Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi ve Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin ortak analizi, Klebsiella pneumoniae ve Acinetobacter gibi yaygın hastane bakterilerinin, rapor veren ülkelerin yarısına yakınında anahtar antibiyotiklerin en az yarısına dirençli çıktığını gösterdi.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Avrupa Bölgesi ofisi ile Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (ECDC) ortak analizi, antibiyotik direncinin Avrupa’da hastane enfeksiyonlarının ana sorunu haline geldiğini ortaya koydu. Rapor, korumalı veri ağlarından toplanan 2025 yılı laboratuvar sonuçlarına dayanıyor ve Avrupa Antimikrobiyal Direnç İzleme Ağı’nın verilerini kapsıyor.
Analize göre, Klebsiella pneumoniae bakterisinin ciddi enfeksiyonlara neden olduğu örneklerin yarısından fazlası, rapor veren 43 ülkeden 21’inde üçüncü kuşak sefalosporin adı verilen anahtar antibiyotik grubuna dirençliydi. Bu antibiyotikler artık işe yaramadığında hekimler daha geniş etki alanlı karbapenemlere yöneliyor; ancak 43 ülkeden 10’unda Klebsiella örneklerinin yarısından fazlası karbapenemlere de direnç gösterdi. Hastanelerde yayılan bir diğer bakteri olan Acinetobacter için aynı durum, rapor veren 38 ülkeden 21’inde geçerli.
Rapor, Avrupa Birliği’nin dirençli bakterilerin neden olduğu kan dolaşımı enfeksiyonlarını 2030’a kadar azaltma hedeflerinden ikisinin 2019 yılına göre daha da uzaklaştığını da gösteriyor. Karbapeneme dirençli Klebsiella enfeksiyonlarının yüzde 5 azaltılması hedeflenirken 2019-2025 arasında tahmini yüzde 72 arttı. Üçüncü kuşak sefalosporinlere dirençli E. coli enfeksiyonlarında hedef yüzde 10 azalmaydı; buna karşılık yüzde 16,4 artış kaydedildi. E. coli, Avrupa’da kan dolaşımı enfeksiyonlarının en yaygın nedenlerinden biri.
Üç hedeften yalnızca biri tutturuldu: Metisiline dirençli Staphylococcus aureus, yani MRSA enfeksiyonları 2019-2025 arasında tahmini yüzde 19 azalarak yüzde 15’lik hedefi karşıladı; ancak son iki yıldaki artış eğilimi bu kazanımın da risk altında olabileceğine işaret ediyor.
Analiz, bölgenin üye ülkelerinden 43’ünün Klebsiella pneumoniae, 38’inin Acinetobacter verisi bildirmesine dayanıyor; Tacikistan 2025’te ilk kez rapor verdi. Veriler kan ve beyin omurilik sıvısı örneklerinden izole edilen bakterilerden geliyor. İzleme ağları uyumlu yöntemler kullansa da ülkelerin ulusal sistemleri farklı olduğundan ülke karşılaştırmaları dikkatle yapılmalı; bölge geneli rakamlar 53 üye ülkenin tamamını değil, ilgili bakteri-antibiyotik eşleşmesi için veri bildiren ülkeleri kapsıyor.
DSÖ, direnç arttıkça hekimlerin daha güçlü antibiyotiklere yöneldiğini ve bu ilaçlar da etkisiz kaldığında seçeneklerin tükendiğini vurguluyor. Rapor, antibiyotiklerin akılcı kullanımı, enfeksiyon önleme ve kontrol önlemleri ile izleme sistemlerinin güçlendirilmesi çağrısıyla bitiyor. Raporun kendisi laboratuvar sonuçlarını ölçüyor, tedavi sonuçlarını değil; ülke karşılaştırmaları dikkatle yorumlanmalı.