Üç kez ölüm cezasına çarptırılan İranlı boks şampiyonu Vafai Sani, Vakilabad Hapishanesi'nden gönderdiği mesajla Londra'da Magnitsky insan hakları ödülünü aldı. İran'da idam riski taşıyan yedi sporcudan biri.
İran’da ölüm cezasına çarptırılmış siyasi tutuklu boksör, “asla teslim olmayacağını” söyleyerek prestijli bir insan hakları ödülünü “özgürlüğün bedelini canlarıyla ödeyen kuşak” adına kabul etti.
İranlı boks şampiyonu, antrenör ve siyasi tutuklu Muhammed Cavad Vafai Sani üç kez ölüm cezasına çarptırıldı ve İran’da idam riski taşıyan yedi sporcudan biri. Perşembe akşamı Londra’daki bir törende “olağanüstü insan hakları aktivisti” dalında Magnitsky Ödülü’nü aldı.
İran’ın kuzeydoğusundaki Vakilabad Hapishanesi’nden gönderdiği yazılı mesajında şunları söyledi: “Bu ödülü, ‘özgür bir İran’ hayalinin ‘suçu’ yüzünden hapsedilen, işkence gören, tehdit edilen ya da ölüm cezasına çarptırılan herkesin adına; direniş hücrelerindeki yoldaşlarımın ve özgürlüğün bedelini canlarıyla ödeyen kuşağın adına kabul ediyorum.”
Sözlerine şunu ekledi: “Rejim bizden tövbe etmemizi, televizyonda itiraf etmemizi ve teslim olmamızı istiyor. Ama yanıtımız açık: ‘Asla teslim olmayacağız; asla aşağılanmaya boyun eğmeyeceğiz.'”
31 yaşındaki Vafai Sani, 2019’daki ülke genelindeki demokrasi protestolarına katıldığı gerekçesiyle 2020’de tutuklandı ve muhalif grup İran Halkının Mücahitleri Örgütü’nü (MEK) desteklemekle suçlandı. Uluslararası Af Örgütü’ne göre “son derece adil olmayan bir yargılamanın” ardından “yeryüzünde bozgunculuk” suçundan eylül 2024’te üçüncü kez ölüm cezasına çarptırıldı; Yargıtay idam kararını 4 Ekim 2025’te onayladı. Tutuklandığından bu yana işkence gördü ve uzun sürelerce tek kişilik hücrede tutuldu.
Magnitsky Ödülleri, devlet yolsuzluğunu ortaya çıkardıktan sonra Rus polis gözetiminde ölen avukat Sergey Magnitsky’nin adını taşıyor ve 2015’ten bu yana insan hakları alanındaki gazetecilere, politikalara ve aktivistlere veriliyor. Ödül komitesinin başkanı William Browder, Vafai Sani’nin davasının rejime karşı durdukları için idamla karşı karşıya kalan birçok İranlının durumunun simgesi olduğunu söyledi: “En önemlisi, Muhammed Cavad hâlâ hayatta. Ödül bu yüzden önemli. Dünya her dikkat ettiğinde, onu sessizce öldürmek daha da zorlaşıyor.”
Hengaw İnsan Hakları Örgütü’ne göre 2026 başından bu yana İran’da en az 710 kişi idam edildi; bunların 79’u siyasi ve dini tutuklu. Örgütün ekim raporu, Ocak protesto tutuklularına en az 106 ölüm cezası verildiğini, 35’inin idam edildiğini belgeliyor. Vafai Sani’nin tutuklu bulunduğu Vakilabad Hapishanesi’nde protestolarla bağlantılı beş kişi idam edildi, 15’i daha ölüm cezasıyla karşı karşıya.
Ülkede rol model olarak görülen hapsedilmiş İranlı sporcular için endişelerin arttığı bir dönemde gelen ödül için Spor İçin İnsan Hakları kuruluşunun kurucusu Zöhre Abdullahhani, “Durum gerçekten vahim. Şu anda idam riski taşıyan yedi sporcumuz var, Vafai Sani de bunlardan biri” dedi. Dağcı Ali-Sina Mustafevi hükümet karşıtı protestoların ardından 14 Ekim’de idam edildi; ölümü aynı ayın başındaki tekvandocu Siyaveş Cemşidi Hayrabadı’nın ve mayısta asılan karma dövüşçü Gülâmreza Hani Şekarab’ın ardından geldi.
Abdullahhani, insanların Vafai Sani’nin ödülünü kutladığını söyledi: “Siyasi görüşünü desteklemeyenler bile sesinin duyulmasını destekliyor. Farklı siyasi grupların idama hayır demek için bir araya gelmesi son derece esinlendirici.”
Vafai Sani mesajında “özgür ve demokratik bir İran” istedi: “Halkın özgürce oy verdiği, kadın ve erkeğin eşit olduğu, etnik köken, din veya inanç temelinde ayrımcılığın olmadığı ve kimsenin siyasi muhalefet nedeniyle hapsedilip idam edilmediği bir ülke. Sözümde kararlıyım; İran halkı özgür olana kadar baskı karşısında eğilmeyeceğim.”