2027 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'na giren düzenlemeyle kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanması zorunlu olacak, uzlaşmazlıkların hızlı çözümü için ihtisas mahkemeleri kurulmasına yönelik çalışma yürütülecek.
Türkiye’nin büyük bir bölümünün deprem başta olmak üzere afet riski taşıması, kentsel dönüşümü 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nın öncelikli başlıkları arasına taşıdı. Programa göre standartlara uygun olmayan yapı stokunun yenilenmesine yönelik çalışmalar hız kazanacak; sosyal yapının ihtiyaçlarını ve sürdürülebilir şehirleşme ilkelerini gözeten, afetlere karşı dirençli yerleşim alanlarının oluşturulması hedeflenecek.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında bugüne kadar 59 ilde 292 riskli alan ilan edildi. Riskli yapı tespiti yapan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca lisanslandırılan üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, yapı denetim kuruluşları ve yapı laboratuvarlarının da aralarında bulunduğu 1696 kurum ve kuruluş faaliyet gösteriyor. Bu tespit çalışmaları kapsamında şu ana kadar 1 milyon 480 bin bağımsız birimin riskli olduğu belirlendi; dönüşüm alanlarıyla birlikte kentsel dönüşüm kapsamına alınan bağımsız birim sayısı ise 2 milyon 761 bine ulaştı.
İstanbul’da yürütülen ‘Yarısı Bizden’ kampanyası kapsamında ise 70 bin 416 bağımsız birim için 86,7 milyar liralık destek sağlandı. Kampanya çerçevesinde konut sahiplerine 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira tahliye desteği olmak üzere toplamda 1 milyon 875 bin liralık bir destek imkânı sunuluyor.
Programda kentsel dönüşüm uygulamalarının şehirlerin dokusuna, estetiğine ve kimliğine uygun şekilde, yerinde dönüşüm anlayışıyla yürütülmesi için yeni adımlar atılması hedefleniyor. Bu doğrultuda kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanmasını zorunlu kılacak bir mevzuat düzenlemesi yapılacak. İstanbul başta olmak üzere dönüşüm ihtiyacı bulunan alanların çevresel, sosyal ve ekonomik özellikleri dikkate alınarak bütüncül uygulamalar geliştirilecek; kentlerin farklı dönüşüm ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş modeller devreye girecek.
Dönüşüm sürecinde yaşanan hukuki sorunların çözümü için de adımlar atılacak. Dönüşüm uygulamalarında karşılaşılan hukuki sorunların giderilmesine yönelik mevzuat çalışmaları yürütülecek; uzlaşma süreçlerinde katılımcılığın artırılması ve anlaşmazlıkların daha hızlı çözüme kavuşturulması amacıyla ihtisas mahkemelerinin oluşturulmasına yönelik hazırlıklar yapılacak.
Olası Marmara depremine karşı riskli yapı stokunun yenilenmesi de programın öncelikleri arasında yer alıyor. Dönüşüm alanlarının önceliklendirilmesinde afet ve iklim tehlikeleri, yapı stokunun risk durumu ile toplumsal ve ekonomik güçlükler göz önünde bulundurulacak. Dönüşümü teşvik eden programlarla toplumsal farkındalığın artırılması da planlanan adımlar arasında.