'Reformdan Refaha' planı yüzde 6 büyüme, 78 bin güvenlik personeli ve 200 bin konut vaat ediyor; Obi de aynı gün 'Yeni Bir Nijerya Mümkündür' ajandasını sundu. Sübvansiyon reformu pirinç fiyatını yüzde 184 artırmış, haneler günde 10 bin naira ile geçinemez durumda.
Nijerya Cumhurbaşkanı Bola Ahmed Tinubu, yeniden seçilmek için manifesto başlattı: ekonomiyi büyütmeyi, güvenlik sorunlarını çözmeyi ve konut açığını kapatmayı vaat ediyor. “Reformdan Refaha” adlı plan, 2031’e kadar yıllık yüzde 6 ekonomik büyüme, 78 bin ek güvenlik personeli ve 200 bin uygun fiyatlı konut hedefliyor. Ülke Ocak 2027’de genel seçime gidecek; Peter Obi ve eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı Atiku Abubakar, Tinubu’nun başlıca rakipleri arasında.
Manifesto, iktidar partisi Tüm İlerici Kongre (APC) tarafından 10 Kasım’da tanıtıldı ve hükûmetin Nijeryalıların güvenini geri kazanma çabasını yansıtıyor. 2023’te seçilen Tinubu, yakıt sübvansiyonunun kaldırılması, resmî ve paralel döviz kurlarının birleştirilmesi ve Afrika’nın en büyük petrol üreticisinde vergi reformları dâhil bir dizi ekonomik reform yürürlüğe koydu.
BudgIT Vakfı’nın Tracka platformunun başındaki Joshua Osiyemi, önceki dönem için “O manifesto, ülkeyi o dönemde tasarruf baskısından kurtarıp ayağa kaldırmaya çalışıyordu” dedi. Bazı ekonomistlerce gerekli görülen reformlar birçok Nijeryalı için acı verdi: “Yakıt fiyatları yükseldi, Nijeryalıların tükettiği her şey fırladı. Nijeryalı ailelerin çoğu günde 10 bin naira ile geçinemiyoruz diyor.”
Nijerya Uluslararası Araştırmacı Gazetecilik Merkezi’nin (ICIR) analizine göre ithal pirinç fiyatı, Tinubu’nun göreve geldiği Mayıs 2023 ile Ekim 2025 arasında yüzde 184 arttı; fasulye, garri (manyok unu) ve ekmek gibi temel gıdalar da kayda değer artışlar kaydetti. Bununla birlikte reformların ödemeye başladığına işaret eden bir veri de var: Güvenlik danışmanlığı firması SBM Intelligence’ın 10 yıldır hazırladığı Jollof Endeksi’ne göre bir tencere jollof pirincinin maliyeti Haziran-Eylül 2026 arasında yüzde 11,5 düştü — kaydedilen en keskin düşüş. Yine de bu, hâne halklarına belirgin bir rahatlama sağlamadı: “Nijeryalılar gelirlerinin giderek daha fazlasını temel gıdalara harcıyor” diyen SBM araştırma direktörü Ikenna Okonkwo, “Bu tür şeyler seçimlerde cezalandırılabilir” uyarısını yapıyor.
Reformlar Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu tarafından övüldü; enflasyon 2024’teki yüzde 34’ten Eylül 2026’da yüzde 14’e indi. Tinubu, sübvansiyonun kaldırılmasının ilk iki ayda 1 trilyon nairadan fazla kaynak açtığını söyledi; hükûmet küçük işletmelere 125 milyar nairalık destek paketi açıkladı. Ana muhalefet adayı Atiku ise sübvansiyon kararını eleştiriyor: “Posisyonum değişmedi! Nijeryalıların hayatını kolaylaştırmak için sübvansiyonu geri getireceğim.” Ancak Osiyemi buna karşı iktisadi gerçekliğe dikkat çekiyor: “2026 bütçesi yaklaşık 68,3 trilyon naira ve 15,8 trilyonu borç hizmetine gidiyor. Sübvansiyona dönmek istiyoruz diyebilecek mali gücümüz yok.”
Tinubu, yeniden seçilmesi hâlinde yaşam maliyetini düşürmeyi, ekonomiyi yüzde 6 büyütmeyi ve genç işsizliğini yarıya indirmeyi vaat ediyor. Bu hedefler artan petrol ve tarım üretimi gerektiriyor; ancak tarımın büyük bölümü güvenlik sorunu nedeniyle kuzeyde yoğunlaşmış durumda. Osiyemi, çiftçilerin “tarlaya gittiklerinde eve dönebileceklerinden emin olamadıklarını” söylüyor. Güvenlik için Tinubu 28 bin asker ve 50 bin polis daha öneriyor; Okonkwo “Kuzeydeki güvenlik durumu, sadece asker toplamaktan daha karmaşık” diyor.
Güvenlik, 2023’te üçüncü olan ve gençlerden güçlü destek gören Nijerya Demokratik Kongresi (NDC) adayı Obi için de öncelik. Obi 10 Kasım’da “Yeni Bir Nijerya Mümkündür” sloganıyla 2027 Yönetişim Ajandası’nı açıkladı; önceliklerini ulusal birlik ve güvenlik olarak sıraladı: “Kimse okul çocuklarını kaçırıp çalılığa dalamayacak. Çocukları kaçırıp çalılığa girersen orada yalnız olmayacaksın; peşinden geleceğiz.”
Vaatlerin yerine getirilmesi elektrik arzının iyileşmesine de bağlı: Tinubu kullanılabilir üretimi 10.000 megavata çıkarmayı vaat ediyor, ancak Okonkwo “Manifestoda bu yatırımın nereden geleceğine dair bir şey yok; çok paraya mal olacak” diyor. Nijerya’nın elektrik sektörü yıllardır yetersiz yatırımla boğuşuyor: Regülatöre göre 2024 sonunda 13.625 MW kurulu güç varken ortalama üretim yalnızca 4.223 MW’di; güvenilir olmayan elektrik, hane ve işletmeleri jeneratörlere itiyor. Konut vaadi de ölçeği tartışmalı: 200 bin konut, bakanlık komitesinin 14,9 milyon birim olarak hesapladığı açığın küçük bir bölümü.
2023 seçimini Tinubu 8,79 milyon oyla kazanmıştı. Okonkwo, “APC, bölünmüş muhalefet ve bölgesel-kabile duyguları sayesinde kazanabildi; şimdi görevdeki parti olarak daha güçlü, muhalefetin 2023 ivmesi söndü” dedi: “APC’nin yapması gereken —ki çok zor— Nijeryalıların güvenini geri kazanmak.”