Vuçiç'in partisini iktidardan eden Öğrenci Listesi vekilleri, polis, BIA istihbarat ve terörle mücadele birimi başkanlarının derhal görevden alınmasını istedi. Devlet yayıncısı RTS'in genel müdürü istifa etti; Aralık'ta cumhurbaşkanlığı seçimi yapılacak.
Sırbistan’da Vuçiç’in partisini iktidardan eden öğrenci hareketinin yeni milletvekilleri, parlamento karşısındaki Pionirski Parkı’nda düzenledikleri basın toplantısında emniyetin, istihbaratın ve yargının tepesindekilerin derhal görevden alınmasını talep etti.
“Öğrenci Listesi” adlı seçim ittifakından seçilen vekiller, kanunu çiğneyen tüm polislerin ihracını isterken özellikle emniyet müdürünün, BIA istihbarat servisi başkanının ve terörle mücadele birimi sorumlusunun isimlerini ön plana çıkardı. Hareket, iktidar devrinin haftalar süreceği bu süreçte olası suç delillerinin yok edilmesinden endişe duyuyor.
Sırbistan’da bir Avrupa ülkesinin siyasi sistemini tek seferde sıfırlamak için sandığa gitmesi alışıldık bir durum değil; Sırplar bu görevi akademisyenler, profesörler, sanatçılar, sporcular ve 12’si doktor ya da cerrah olan yeni başlayan siyasetçilerden oluşan bir gruba emanet etti. 141 vekilin tümü, Sırbistan’daki üniversitelerin öğrencileri tarafından aylarca süren gizli ve titiz bir süreçle seçildi.
Hareket, Kasım 2024’te Novi Sad’da 16 kişinin ölümüne yol açan tren istasyonu çatısının çökmesinin ardından başlayan protestolardan doğmuştu. “Öğrenci Planı” çerçevesinde yağmayı durdurmayı, çalınanın devlet bütçesine geri kazandırılmasını ve kaynağın doğrudan eğitimle ekonomiye yönlendirilmesini vaat ediyorlar.
Tasfiye şimdiden başladı: Devlet yayıncısı RTS’in genel müdürü Manja Grčić istifa etti. Yeni vekil Mirjana Nikolić, yurttaşların doğru bilgiye hakkı olduğunu, RTS’in yıllarca hükûmetin çıkarlarına hizmet ettiğini söyledi. Vekiller bir sonraki hedef olarak Telekom Srbija başkanı Vladimir Lučić’in değiştirilmesini koydu.
Vuçiç’e sadık isimlerden, vekaleten cumhurbaşkanı Ana Brnabić ise muhaliflerini “hukuk devleti değil devrim adaleti” seçmekle ve “hoşlarına gitmeyen tüm medyayı kapatmayı” hedeflemekle suçladı.
Yeni hükûmetin en tanınan vekillerinden, 2010-2012 arasında merkez bankası yönetmiş iktisatçı Dejan Şoşkiç, ilk altı ayda medya sahnesinin özgürleşmesini, yolsuzlukla mücadelenin başlamasını, kurumların yasalarla öngörüldüğü biçimde çalışmasını ve Vuçiç hükûmetinde hak ihlali yaptığı kanıtlananların kamu görevlerinden men edilmesini öngören bir lustrasyon yasasının çıkarılmasını istiyor. Belgrad merkezli Avrupa Politika Merkezi’nden Strahinja Subotiç, tüm devlet kurumlarının uzun süredir Vuçiç ve partisinin elinde olması nedeniyle böyle bir tasfiyenin zaman alacağı uyarısında bulunuyor.
Dış politikada yeni yönetim, Sırbistan’ın AB üyeliği adaylığı ile Rusya’ya yakın duruş arasındaki hassas dengeyi devralıyor. Belgrad, 2022’den bu yana Moskova’ya yaptırım uygulamayan nadir Avrupa başkentlerinden biri; bu tutumun karşılığında tercihli doğalgaz fiyatları aldı, Vladimir Putin açıkça Vuçić’i desteklemişti. Şoşkiç, “Sırbistan’ın 1990’larda yaptırımlarla kendi tecrübesi var; bunların çoğunlukla sıradan insanlara zarar verdiğini biliyoruz” diyerek rotanın değişmeyeceğinin sinyalini verdi. AB, Öğrenci Listesi zaferini hemen kutlamış, hukuk devleti, medya özgürlüğü ve yolsuzlukla mücadele reformlarına destek vereceğini taahhüt etmişti; ancak AB entegrasyonu, öğrencilerin seçim bildirgesinde şaşırtıcı ölçüde küçük bir yer buluyor.
Yeni hükûmetin ilk gündeminin büyük olasılıkla iç reform olacak. Takvim de sıkışık: Aralık ayında cumhurbaşkanlığı seçimi yapılacak. Anayasa gereği üçüncü kez aday olamayan Aleksandar Vuçić, partisinin geri döneceğini ima ediyor: “Onların hayal bile edemeyeceği kadar hızlı bir şekilde onları yeneceğiz.”