ABD Başkanı Donald Trump, CBS 60 Dakika röportajında Cumhuriyetçilerin ara seçim hezimetinin nedenlerini sayarken şaşırtıcı bir üçlü saydı: İran savaşı, benzine gelen zam ve 'inanılmaz ama İsrail'e karşı büyük bir antipati'. 'Savaşı sevmediler, benzin fiyatının artmasını sevmediler ve inanılmaz bir şekilde İsrail'e büyük bir antipati var' diyen Trump, hangi seçmen kesimlerini kastettiğini veya anket verisi sunmadı. Röportajda İsrail'in savaş maliyetlerini ABD'ye 'geri ödemesi' gerektiğini ima eden Trump, 'Biz olmasak İsrail var olmazdı. Donald Trump olmasa İsrail var olmayacaktı' ifadesini kullandı. Başkan, İran'a saldırı kararını ise 'kesinlikle yine verirdim' diye savundu ve 'Bu seçim olmasaydı anlaşmayı yapacaktık' diyerek Demokrat zaferinin müzakereleri zorlaştırdığını öne sürdü.
Başkan Donald Trump’ın ara seçim hezimeti muhasebesi, 60 Dakika röportajının İsrail ayağında beklenmedik bir noktaya geldi: Trump, Cumhuriyetçilerin yenilgisinin birincil nedenleri arasında ABD seçmenindeki ‘İsrail karşıtlığını’ saydı.
Benzin argümanına somut rakam da ekledi: Iowa’da gallon başına 1 dolar 85 sente kadar düşürdüğü fiyatın savaşla 3,5-4 dolar bandına çıktığını, yine de ‘Biden ve Obama dönemlerinden düşük’ kalsa da seçmenin bu artışı savaşa yorduğunu anlattı. Röportajdaki ifadeleriyle üçlü bir teşhis kurdu: ‘Savaşı sevmediler. Benzin fiyatının artmasını sevmediler — çünkü ben onu en düşüğe indirmiştim. Ve inanılmaz bir şekilde, İsrail’e büyük bir antipati var. Sanki İsrail’e bir antipati var. Yani onu var, savaşın kendisi var, benzin fiyatları var — bence asıl nedenler bunlar.’ Başkan, bu antipatinin hangi kesimlerde, hangi verilerle ölçüldüğünü belirtmedi.
İlişkiye dair ifadeleri daha da sertti: Trump, İsrail’in İran savaşının maliyetlerini ABD’ye ‘geri ödemesi’ gerektiği imasında bulundu ve ‘Biz olmasak İsrail var olmazdı. Donald Trump olmasa İsrail var olmayacaktı’ dedi. Bu dil, ABD-İsrail hattında Tel Aviv yönetimine yönelik aleni bir fatura okuması olarak yorumlanacak cinsten.
Savaş kararının kendisini de savunmaktan çekinmedi: İran’a saldırı kararını yine alıp almayacağı sorusuna ‘Kesinlikle evet, çünkü İran’a nükleer silah veremezsiniz’ yanıtını verdi; ABD’nin savaşı ‘kazandığını’ ve Tahran’ın anlaşma istediğini öne sürdü. Seçimin müzakere dinamiklerine etkisine dair iddiası da dikkat çekiciydi: ‘Bu seçim olmasaydı anlaşmayı yapmış olacaktık’ — Demokrat zaferinin İran’ın elini güçlendirdiği iması.
Seçim muhasebesinin siyasi tarafı da vardı: Trump kişisel popülerliğinin hâlâ güçlü olduğunu, sorunun adaylarda olduğunu ima ederek ‘Benim adım oy pusulasında değildi; adaylarımıza aktarılamayan bir sevgi vardı’ dedi ve Cumhuriyetçi adayların kendi desteğini oya çeviremediğini savundu.
Röportaj üç katmanlı bir hafta sonu muhasebesinin parçası: aynı programda Trump sınırdışı politikasına ‘çok sert’ demiş, Ukrayna’nın barışta ‘farklı bir şekle’ bürünebileceğini söylemiş, İran savaşıyla seçim kaybı arasındaki bağı da ilk kez bu açıkta kurmuştu. ‘İsrail antipatisi’ çıkışı, savaşın iç politika maliyetini İsrail’e yükleyen çerçevesiyle, Washington-Tel Aviv hattında yeni bir gerilim kaynağı olarak izlenecek; İsrail cephesinden gelecek yanıt, haftanın diplomasi gündemine şekil verecek.