Kongo Sağlık Bakanlığı verileri doğrulanmış Ebola vakasının 10 bin 60’a ulaştığını gösterdi; vakaların yaklaşık yarısı öldü. Salgın beş ülkeye yayıldı.
Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki Ebola salgınında doğrulanan vaka sayısı 10 bini aştı. Kongo Sağlık Bakanlığı’nın salı günü açıkladığı verilere göre virüsü doğrulanan 10 bin 60 kişinin yaklaşık yarısı hayatını kaybetti. Bu, salgın ülke tarihinin en ölümcül Ebola salgını anlamına geliyor.
Mayıs ayında ilan edilen salgın, tarihin en hızlı büyüyen Ebola salgını olarak kayıtlara geçti. Salgına nadir görülen Bundibugyo virüsü neden oluyor ve bu virüs için onaylanmış bir aşı ya da tedavi bulunmuyor.
Salgınla mücadele eden ekipler silahlı çatışmalar, bozuk yollar ve güven eksikliği ile dezenformasyondan beslenen halk şiddetiyle boğuşuyor. Bu engeller, yıllardır şiddet ve art arda salgın yaşamış topluluklarda insanların belirtileri bildirmesini ve tedaviyi kabul etmesini zorlaştırıyor.
Tarihin en büyük ve en ölümcül Ebola salgını olan 2014 ile 2016 arasındaki Batı Afrika salgınında 28 binden fazla vaka ve 11 binden fazla ölüm kaydedilmişti. Yeni veriler, mevcut salgının ilan edildiğinden bu yana geçen sürede en az üç kat daha fazla vaka ve ölüm ürettiğini gösteriyor.
Salgın daha önce hiçbir Ebola salgınının ulaşmadığı ölçüde Afrika genelinde yayıldı. Vakalar Kenya ve Nijerya’da da kaydedildi; Uganda ve Fransa’da görülen vakaların ardından şu anda bu iki ülkede aktif vaka bulunmuyor. Salgın bugün itibarıyla beş ülkede kayda geçmiş durumda.
Afrika’daki yayılmada yinelenen bir sorun, gözetim çabalarının zayıf kalması. İlk vakaların çoğu, insanlar belirtiler göstermeye başladıktan ya da seyahat ettikten çok sonra doğrulandı.
Vakaların yüzde 80’i izlenen temaslılardan gelmiyor
Kongo’da hastalık mayıstaki ilan anında üç sağlık bölgesindeyken bugün sekiz ildeki 66 sağlık bölgesine yayıldı. Sahadaki ekipler, bu bölgelerdeki bazı tedavi merkezlerinin dolduğunu ve halkın hâlâ şüpheci, hatta zaman zaman saldırgan davrandığını bildiriyor. Sağlık çalışanları ödenmeyen veya geciken ücretleri protesto etmek için düzenli grev yapıyor.
Salgının merkezi konumundaki Ituri eyaletinde defin ekibinde görev yapan Sephora Bgosi, “Bazı insanlar doğrudan risk altında olmalarına rağmen durumun ciddiyetini hâlâ anlamış görünmüyor” dedi. Bgosi, “Ebola hastalığı son derece tehlikelidir ve ölümcül olabilir” ifadesini kullandı.
Kayıtlara geçen vakaların yaklaşık yüzde 80’i hâlâ izlenen temaslılar dışından geliyor. Bu, sağlık otoritelerinin farkında olmadığı bulaşma zincirlerinin sürdüğüne işaret ediyor. Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne göre salgının büyük ölçüde kontrol altına alındığının söylenebilmesi için vakaların en az yüzde 95’inin bilinen temaslılardan gelmesi gerekiyor.
Kaydedilen ölümlerin en az yarısı, tedavi merkezlerine hiç kabul edilmemiş kişiler arasında. Bu, birçok bölgede insanların belirtilerini hiç bildirmediğini gösteriyor.
Geçen hafta Ituri eyaletindeki Nia Nia sağlık bölgesinde sürveyans ve toplum çalışması görevlileri de aralarında olmak üzere Ebola ekipleri, ağustos ayından beri ödenmeyen primler nedeniyle greve gitti. Bu tablo birçok etkilenen yerleşimde yaygın.
Salgının ilan edilmesinden bu yana geçen beş aydan uzun sürede sağlık çalışanlarına yönelik saldırılar da sürdü. Cumartesi günü Tshopo eyaletinin Bafwasende bölgesinde bir Ebola ihbarına yanıt veren bir hemşire öldürüldü, bir sağlık çalışanı ise ağır yaralandı.
Salgın sağlık hizmetlerini de vurdu
Salgın, zaten yetersiz fonlanan ve zorlanan temel sağlık hizmetlerini aksattı; ülkenin mücadele ettiği kolera gibi diğer salgınların gölgede kalmasına yol açtı. Bulaşma ve izolasyon korkusuyla hastanelerden uzak duran gebeler nedeniyle bazı illerde anne ölümleri salgının ilan edilmesinin hemen ardından ikiye katlandı. Çocukluk çağı aşılamaları kesintiye uğradı, milyonlarca çocuğun okul dışında kaldığı ülkede eğitim aksadı, etkilenen aileler travma ve damgalamayla karşı karşıya kaldı.