Dört günlük Beşinci Plenum'u kapatan komünikede 33 Merkez Komite üyesinin ihraç edildiği, 16'sının ordudan geldiği açıklandı. Şi Cinping'in üçüncü döneminde ihraç toplamı rekor 51'e ulaştı; yılın ilk dokuz ayında 680 bin kişi disiplin cezası aldı.
Çin Komünist Partisi, Pekin’de dört gün süren kapalı kapılar ardındaki yıllık siyasi toplantısını, tarihte görülmemiş bir tasfiye dalgasıyla kapattı: Parti açıklamasına göre 33 üye Merkez Komite’den ihraç edildi, bunların 16’sı ordudan geldi.
Beşinci Plenum’a 279 Merkez Komite üyesi katıldı; bu sayı geçen yılki dördüncü plenumdaki 315 ve Temmuz 2024’teki üçüncü plenumdaki 364 üyenin altında. Şi Cinping’in 14 yıllık liderliğinde bir plenuma katılım ilk kez 300’ün düştü. 2022’de göreve başlayan Merkez Komite, 370’ten fazla üyeyle çalışmalarına başlamıştı.
Perşembe günü yayımlanan komünike, ihraçların gerekçesi olarak yalnızca “ciddi disiplin ve hukuk ihlalleri” ifadesine yer verdi; üyelerin hangi somut suçlamalarla karşı karşıya olduğu belirtilmedi. Şi’nin 2012’de iktidara gelmesinden bu yana merkezi bir yönetime dönüştürdüğü yolsuzlukla mücadele kampanyasında bu tür geniş ifadeler olağan hâle geldi.
Parti, toplantı sonunda yaptığı açıklamada “parti liderliğinin zaman zaman zayıfladığı ve içten içe oyulduğu acı gerçekle açıkça yüzleştiğini” ve “bıçağı içe çevirerek düzensizliği dizginleme” dahil sıkı parti öz-yönetimini sürdüreceğini bildirdi.
Son ihraçlarla Şi’nin üçüncü döneminde Merkez Komite’den çıkarılan üyelerin toplamı rekor 51’e ulaştı; önceki dönemlerde bu sayı 34 ve 5 düzeyindeydi. Plenumun ötesinde, partinin en üst yolsuzluk denetim kurulu, yılın ilk dokuz ayında parti teşkilatı genelinde 680 bin kişinin disiplin cezasına çarptırıldığını açıkladı.
Tasfiye edilenler arasında eski Sincan parti şefi Ma Xingrui ile eski generaller Zhang Youxia ve Liu Zhenli yer alıyor. Zhang, silahlı kuvvetleri yöneten Merkez Askeri Komisyon’un başkanvekilliğini de yürütüyordu; yedi üyeli komisyon bugün yalnızca iki üyeye indi: Başkan Şi ve başkanvekili Zhang Shengmin. Zhang Youxia ve Ma eski Politbüro üyeleri; tasfiyeler 24 üyeli Politbüro’yu bir ara 21 üyeye düşürmüştü. Plenumda Zhang Shengmin’in en üst karar organına yükseltilmesiyle sayı 22’ye çıktı. Geçen yıl temmuzda kamuoyundan kaybolan öne çıkan diplomatlardan Liu Jianchao da tasfiye edilenler arasında adı geçiyor.
Asya Society Politika Enstitüsü’nden analistler, ordu tepe kadrosundaki bu kıyımı “kendi başına bir kategori” olarak niteleyerek, “Çin yeni ve etkileyici askeri teçhizatlar tanıtmaya devam ederken örgütsel liderlik ve muharebe hazırlığı konusunda ciddi sorular ortaya koyuyor” değerlendirmesini yaptı.
Carnegie China’dan Chong Ja Ian, kampanyanın “otoriteyi konsolide etme ve koruma çabası” olduğunu söyledi: “Bu kampanya, gerçek bir yolsuzluk sorunundan çok Şi’nin kendini ne kadar güvende hissettiğine bağlı olarak devam edecek ve genişleyecek.”
Analistler, disipline —birçok gözlemcinin bunu sadakat olarak okuduğu— verilen ağırlığın ardında bir nedenin gelecek yılki 21. Parti Kongresi olduğunu düşünüyor. Kongrede parti bir kez daha liderini seçecek; birçok analist, Mao Zedong’dan bu yana hiçbir liderin görmediği biçimde Şi’nin dördüncü dönem için de iktidarda kalmasını bekliyor.