Sağlık Bakanı Memişoğlu, Nobel ödüllü Aziz Sancar'ın glioblastoma tedavisine yönelik çalışmasının klinik araştırmalarının Türkiye'de yapılacağını açıkladı. Yöntemin insanlardaki etkinliği klinik süreçte ortaya çıkacak.
Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, Nobel Kimya Ödüllü bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar’ın beyin tümörleri üzerine geliştirdiği tedavi yönteminin klinik araştırmalarının Türkiye’de gerçekleştirileceğini açıkladı. Duyuru, İstanbul’da düzenlenen 12. Türk Tıp Dünyası Kurultayı kapsamındaki TÜSEB Aziz Sancar Ödülleri töreninde yapılan konuşmalarda geldi.
Bakan Memişoğlu, konuşmasında Türkiye’nin sağlıkta yerli üretim hedeflerine de değinerek, hedefin kendi cihazını, ilacını ve aşasını geliştirmek olduğunu söyledi. Sancar’ın geliştirdiği ve beyin tümörlerinin tedavisinde umut olarak değerlendirilen yöntemin klinik araştırmalarının Türkiye’de yapılacağını belirten Memişoğlu, iki yıl içinde tüm parçaları yerli ultrason cihazlarının üretiminin de hedeflendiğini aktardı.
Sancar’ın çalışması, glioblastom adı verilen agresif bir beyin kanseri türüne yönelik. Bilim insanının yürüttüğü araştırmada, EdU adlı molekülün DNA onarım mekanizmaları üzerinden tümör hücrelerini hedeflediği yaklaşımı kullanılıyor. Türk basınında yer alan bilgilere göre, laboratuvar ve hayvan deneylerinde güçlü sonuçlar alınan yöntemin insan denemeleri aşamasına taşınması planlanıyor; Sancar’ın bu çalışma için ABD’de fon bulmakta zorlandığı, Türkiye’nin ise araştırmayı sahiplendiği belirtiliyor.
Bilim çevreleri, duyurunun klinik araştırma başlangıcı anlamına geldiğini, yöntemin insanlardaki etkinlik ve güvenliğinin ancak bu çalışmaların sonuçlarıyla ortaya çıkacağını vurguluyor. Hayvan deneylerindeki sonuçların doğrudan insan tedavisine taşınamayacağı, sürecin denetimli klinik protokollerle yürütülmesi gerektiği belirtiliyor.
Duyuru, TÜSEB Aziz Sancar Bilim, Hizmet ve Teşvik Ödülleri’nin verildiği ve BioNTech kurucuları Özlem Türeci ile Uğur Şahin’in Bilim Ödülü’ne layık görüldüğü törenin yapıldığı gün geldi. Törende Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da sağlıkta yerli üretim hedeflerini dile getirmiş, savunma sanayisindeki üretim başarısının sağlık alanında da tekrarlanacağını söylemişti.
Türkiye’de klinik araştırmalar, Sağlık Bakanlığı ve Etik Kurullar denetiminde yürütülüyor. Sancar’ın yöntemine ilişkin klinik çalışmanın hangi merkezlerde ve hangi takvimde başlayacağına ilişkin ayrıntıların önümüzdeki dönemde açıklanması bekleniyor.
Aziz Sancar, 2015 yılında DNA onarım mekanizmaları üzerine çalışmalarıyla Nobel Kimya Ödülü’nü kazanmış, Türkiye doğumlu bilim insanları arasında ödülü alan ilk isim olmuştu. Kariyerini ABD’de Chapel Hill’deki Kuzey Karolina Üniversitesi’nde sürdüren Sancar’ın laboratuvarı, DNA hasarının hücre tarafından tanınması ve onarılması sürecine ilişkin temel buluşlara imza atmıştı.
Törenin yapıldığı kurultay, Cumhurbaşkanlığı himayelerinde yaklaşık 20 ülkeden sağlık bakanı, bürokrat ve bilim insanını İstanbul’da buluşturdu. Program boyunca Türkiye’nin yerli tıbbi cihaz üretimine ilişkin açıklamalar da sık gündeme geldi; Bakan Memişoğlu, yalnızca üç ülkenin üretebildiği kalp-akciğer makinesinin Türkiye’de geliştirildiğini ve yerli solunum cihazlarının ihracata başlandığını belirtti.
Glioblastom, yetişkinlerde en sık görülen ve en agresif beyin kanseri türlerinden biri; mevcut tedaviler cerrahi, radyoterapi ve kemoterapiyi kombine etse de ortalama yaşam süreleri sınırlı kalıyor. Bu tablo, yeni tedavi yaklaşımlarına olan bilimsel ilgiyi açıklıyor; uzmanlar yeni yöntemlerin standart bakıma eklenip eklenemeyeceğinin ancak fazlı klinik çalışmalarla netleşeceğini söylüyor.