Mahkeme, Hassan Sheikh Mohamud'un süresini bir yıl uzatmasını yasadışı buldu; bir gün önce görevden alınan başyargıcın azli de 'hükümsüz' ilan edildi. Liderlere 30 günde seçim planı, 90 günde seçim çağrısı yapıldı.
Somali Yüce Mahkemesi, Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud’un görev süresini uzatmasını yasadışı buldu. Perşembe günü açıklanan karar, başkanlık ile yargı arasındaki açık çatışmayı tırmandırarak ülkeyi yeni bir siyasi krizin eşiğine getirdi.
Mahkeme ayrıca, Mohamud’un bir gün önce görevden aldığı Başyargıç Bashe Yusuf Ahmed’in azlini “geçersiz ve hükümsüz” ilan etti; kararında cumhurbaşkanının yargı bağımsızlığına müdahale ettiği ifade edildi ve başyargıcın yalnızca anayasal usullerle görevden alınabileceği vurgulandı. Cumhurbaşkanlığı, azlin adalet yönetimine ilişkin şikâyetler ve şeffaf bir yargı hedefiyle yapıldığını savunuyor; Ahmed’in yerine daha önce aynı görevi yürüten Ibrahim Idle Suleiman atanmıştı.
Yüce Mahkeme, siyasi liderlere 30 gün içinde bir seçim planı üzerinde anlaşma ve 90 gün içinde seçim yapma çağrısı da yaptı. Mohamud’un dört yıllık görev süresi Mayıs ayında sona ermiş, ancak yönetimi Mart’ta parlamentodan geçirdiği yasa değişiklikleriyle süreyi bir yıl uzatmıştı. Muhalefet, cumhurbaşkanını anayasa değişikliklerini iktidarını sürdürmek için kullanmakla suçluyor; Mohamud ise reformların, klan ileri gelenlerinin temsilci seçtiği sistemi tam demokratik seçimlerle değiştirmek için gerekli olduğunu savunuyor.
Kriz Perşembe günü, eski Başbakan Hassan Ali Khaire’in cumhurbaşkanının Yüce Mahkeme’ye güvenlik güçleri gönderdiğini ve başyargıcı gözaltına almaya çalıştığını ileri sürmesiyle daha da sertleşti. AFP’nin bağımsız olarak doğrulayamadığı bu iddia, Somali medyasında mahkeme kompleksi içinde silahlı personel görüntüleyen fotoğraflarla desteklendi. Khaire, gelişmeyi “Yüce Mahkeme’ye saldırı” diye niteleyerek “Yargımızın sistematik sökülmesi hukukun üstünlüğüne doğrudan tehdittir” dedi. Eski Cumhurbaşkanı Sharif Sheikh Ahmed de kararı memnuniyetle karşılayarak Mohamud’a uzlaşma çağrısında bulundu.
Kararlar, ülkenin seçim takvimini belirsizliğe itti. Seçim komisyonu parlamento seçimlerini 15 Nisan 2027’ye, cumhurbaşkanlığı oylamasını bir ay sonrasına planlamıştı; muhalefet ve Puntland ile Jubaland yönetimleri bu takvimi reddediyor. Mohamud 14-18 Kasım’da ulusal görüşmeler düzenlenmesini önerdi ancak muhalefet, bu masayı toplama meşruiyetini sorguluyor.
Somali, 1969’dan bu yana ülke genelinde doğrudan seçim yapmamış, 30 yılı aşkın iç savaşın ardından kırsal kesimin önemli bölümünü el-Şebab kontrolünde tutuyor. Uganda’nın, militanlarla mücadele eden Afrika Birliği misyonunun en büyük asker katılımcısı olarak yıl sonuna kadar güçlerini çekme planını açıklaması, krizin güvenlik boyutunu da büyütüyor.