Güney Afrika'nın en büyük şehri Johannesburg'ta yerel seçimi, 75 yaşındaki beyaz siyasetçi Helen Zille'nin kazandığı açıklandı — böylece şehir, apartheid'in sona ermesinden bu yana ilk beyaz belediye başkanını görecek. Zulu rap eşliğinde 'gusheshe' dediği klasik BMW kabriyoleyle mitinglere gelmesiyle 'Gogo Helen' (nine Helen) lakabını kazanan eski Cape Town belediye başkanı, çukurlarda yüzdüğü ve sel sularında kürek çektiği viral videolarıyla 'Afrika'nın en zengin şehrini tamir etme' sözü vermişti. Sonuç, ANC'nin tarihi gerilemesi beklentisinin gerçekleştiği seçimlerin simge anı olarak yorumlanıyor.
Güney Afrika’nın finans merkezi ve en büyük şehri Johannesburg’ta Çarşamba günü yapılan yerel seçimlerde zafer, 75 yaşındaki muhafazakâr siyasetçi Helen Zille’nin oldu: Eski Cape Town belediye başkanı ve Batı Kap eyaleti başkanı, apartheid rejiminin sona erdiği 1994’ten bu yana şehrin ilk beyaz belediye başkanı unvanını almaya hazırlanıyor. Sonuç, ırkın artık birçok Güney Afrikalının oy kararını yönlendirmediği tezinin seçim sandığındaki sınavını da temsil ediyor.
Zille’nin kampanyası, siyaset mühendisliğinden çok performans sanatına benziyordu: Zulu rap müziği eşliğinde, apartheid döneminde siyah nüfusun zorla yerleştirildiği township’lerin hip kültürünün simgesi haline gelen 1990’lar BMW kabriyole — yerel argoda ‘gusheshe’ — miting alanına girdi ve yüzlerce kişinin coşkulu tezahüratıyla karşılandı. Nine anlamına gelen ‘Gogo’ lakabıyla anılan Zille, bir videosunda gusheshe’yi daireler çizerek sürüp duman ve lastik izleri bırakmış; yorumlar ‘Gogo Helen’ övgüleriyle ve ‘Oyumu al’ mesajlarıyla dolmuştu.
Şehrin sorunlarına eğilen kampanya da viral olmuştu: Zille, Johannesburg’un çukurlarında yüzer çekildiği ve sel basan sokaklarında kürekle sandal sürdüğü videolarla kentteki altyapı çöküşünü gözler önüne sererek Afrika’nın en zengin şehrini ‘tamir etme’ sözü verdi. Siyah esnaf Najam, sahibi olduğu dükkânda kampanya etkinliği düzenleyen Zille için ‘Tam karşıtım olan bir kadın geliyor, benimle tokalaşıp sarılıyor’ demişti.
Zille, ırk söylemleriyle geçmişte eleştiriler de aldı: Sömürgeciliğin yararları olduğunu ima eden açıklamaları, olumlu ayrımcılığa karşı çıkışı ve Amerikan sağından ‘woke’ gibi kavramları benimsemesi tartışma yaratmıştı. Buna rağmen sandık başında bu tablonun aşıldığı, siyah seçmenlerin önemli bölümünün su, elektrik, yol ve işsizlik gibi günlük sorunların çözümü için oy kullandığı yorumlanıyor.
Seçim öncesi anketler ve analistler, Afrika Ulusal Kongresi’nin (ANC) tarihi gerilemesini ve ülke siyasetinin yeniden şekillenmesini öngörüyordu; Johannesburg sonucu bu beklentinin en görünür simgesi oldu. Zille, kuracağı yönetimde su- elektrik kesintilerinin sonlandırılması, çukurların onarımı ve belediye şirketlerinin ıslahı için ‘hızlı kazanımlar’ listesi hazırladığını açıklamıştı. Yerel seçimlerdeki genel tablo ve ANC’nin Cape Town dışındaki diğer büyük şehirlerdeki durumu netleştikçe, ‘Gogo Helen’ deneyiminin 2029 genel seçimlerine yansımaları tartışılmaya başlandı.