Beyaz Saray’da bir ilk daha: Melania Trump savaşan iki ülkenin temsilcilerini ağırladı — ‘Oleşky bir kıvılcım olsun, aleve dönüştürelim’

Amerika Birleşik Devletleri First Lady’si Melania Trump, Perşembe günü Beyaz Saray’ın Büyük Holü ve Giriş Salonu’nda Rusya ve Ukrayna temsilcilerini birlikte ağırlayarak ABD tarihinin ilk örneğini yarattı: Beyaz Saray’a göre bir First Lady’nin, savaş halindeki iki ülkenin temsilcilerini diplomatik ve insani amaçlarla şahsen Beyaz Saray’da buluşturması bir ilk. Tören, Cumhurbaşkanı Donald Trump’ın kocasının yaşadığı seçim yenilgisinin iki gün sonrasına denk geldi ve First Lady’nin ‘diplomat’ konumlanışını gözler önüne serdi; Başkan törende görünmedi ama Putin’in elçisiyle ayrı bir görüşme yaptı.

Melania Trump konuşmasında Oleşky’deki altı günlük insani ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşmesi çağrısı yaptı: ‘Birlikte, geçici bir ateşksten daha kalıcı bir şey yaratabiliriz. Oleşky’yi karanlık bir dünyada bir kıvılcım olarak görelim; insanlığın en iyisini aydınlatabilir. Güçlü bir barış alevi inşa edin, dünyaya görünür kılın. Umut yakın, iş birliğini besleyin ve kalıcı barışa giden bir yol aydınlatın… Önemsiz olan bu başlangıcın büyüklüğü değil, onu olağanüstü bir şeye dönüştürme kararlılığıdır.’ First Lady, insani operasyonun ‘her aşamasında’ yer aldığını, mayın temizleme planlarını, hava görüntülerini, yolları, tahliye güzergâhlarını, hastane erişimini, araçları ve tıbbi kaynakları incelediğini söyledi.

Karşılıklı iltifatlar törenin damgasıydı: Putin’in özel elçisi, Rusya Doğrudan Yatırım Fonu başkanı Kirill Dmitriev, ‘Cumhurbaşkanı Putin ve Rusya Federasyonu halkı adına, bu kritik insani durumun çözümündeki seçkin insani rolü için First Lady Melania Trump’a teşekkür etmek istiyoruz’ dedi ve ateşkesin başarılı uygulanması için talimatı Putin’in şahsen verdiğini belirtti. Ukrayna insan hakları ombudsmanı Dmytro Lubinets ise First Lady’ye, kadınların devlet hizmeti ve hayır alanlarındaki katkılarına verilen Prenses Olga Nişanı birinci dereceyi Beyaz Saray’da fiilen takdim etti: ‘Tüm Ukrayna ulusu adına tek bir ricam var — bu güzel çalışmanıza devam edin ve insanları destekleyin.’ Rus heyeti Oleşkililerden bir hediyelik ve üzerine ‘Melania’yı seviyorum’ yazılı bir çocuk resmi de sundu.

Muhalif sesler de yükseldi: Zelenskiy, İspanya’daki İbero-Amerikan Zirvesi’nde ateşkesi överek ‘Bu operasyon çok basit bir şeyi kanıtladı — Putin dövüşmenin durmasını istediğinde duruyor. Gerçekten bir sessizlik oldu. Saldırı olmadı. Ve yüzlerce hayat kurtardık’ dedi. Amerikan Kurumsal Enstitüsü’nden Heather Conley ise sert çıktı: ‘Bu törende, Oleşki’nin işgalinden ve aç bırakılmasından sorumlu Rusları onurlandırıyoruz — yardımı Oleşki’ye girmesine izin verdikleri için. Rusları ve Ukraynalıları bu krizde eşit gösteren bu denklik kurmak, işi ters yüz ediyor.’

Törende kulislerde ayrıca bir ‘karanlık at diplomasi’ tartışması yaşandı: First Lady’nin kıdemli danışmanı Marc Beckman — resmî bir hükümet görevlisi olmayan ama iki tarafın da operasyondaki rolünü övdüğü isim — ‘Bu benzeri görülmemiş buluşma, bir Amerikan First Lady’sinin savaş halindeki iki ülkenin temsilcilerini diplomatik ve insani hedefler için Beyaz Saray’da şahsen bir araya getirdiği ABD tarihindeki ilk kez’ dedi. Guardian, First Lady’nin mayın haritaları ve tahliye güzergâhları incelemesi anlatımlarının ‘inancı zorlayıcı’ bulunduğunu, Buluşmanın içeriğinin iki tarafın First Lady’yi pohpohlamasına sahne olduğu kadar son ayların en üst düzey Rus-Ukraynalı bir araya gelişi olduğuna da dikkat çekti. Başkan Trump, Dmitriev ile görüşmesinin ardından gazetecilere tarafların bir anlaşmaya yakın olduğunu söyledi: ‘Bir anlaşma olacak. Büyük bir anlaşma olacak ve yalnızca Ukrayna’yı değil — tüm Avrupa’yı bile kapsayabilir. Büyük, güzel bir anlaşma olacak ve herkes memnun kalacak.’

Sonraki durak belli: ABD liderliğindeki yeni tur barış görüşmeleri önümüzdeki hafta Abu Dabi’de yapılacak. Melania Trump’ın ‘kıvılcım’ metaforunun oradaki masaya ne taşıyacağı, Oleşki formülünün (yerel insani duraklatma + tahliye + yardım) genelleştirilebilir olup olmadığıyla birlikte tartışılacak.