DSÖ uzman grupları, Kongo'daki Bundibugyo Ebola salgınına karşı Tumaini denemesine Oxford/Serum Institute'ın ChAdOx1'i ile Moderna'nın mRNA-1469'unun eklenmesini önerdi. Bundibugyo'ya özel aşıların bir salgında ilk kez sınanması anlamına geliyor; sonuçlar 2027 başında bekleniyor.
DSÖ uzman grupları, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde süren Ebola salgınına karşı yürütülen Tumaini klinik denemesine iki yeni aşı adayının eklenmesini önerdi. Karar, salgının sorumlusu Bundibugyo virüsüne özel tasarlanmış aşıların bir salgın sırasında ilk kez değerlendirileceği anlamına geliyor.
Denemeye eklenecek adaylar, Oxford Üniversitesi ile Serum Institute of India tarafından geliştirilen ChAdOx1 ve Moderna’nın mRNA-1469 adlı mRNA aşısı. DSÖ’nün bağımsız Aday Aşı Önceliklendirme Teknik Danışma Grubu, elde edilen preklinik ve erken klinik kanıtlara dayanarak her iki adayı daha ileri klinik değerlendirmeye önerdi; şirketlere pazartesi günü bildirim yapıldı, adaylar ulusal onayların ardından denemeye girecek.
Tumaini, tek bir deneme çerçevesinde birden fazla aşı adayını sınamak üzere tasarlanmış: Yaklaşık on yıl önce Batı Afrika Ebola salgınında Gine’de gerçekleştirilen ve Ervebo aşısının etkinliğini kanıtlayan halka aşılama yaklaşımı temel alınıyor. Bu yöntemde, doğrulanmış Bundibugyo hastalarının temaslıları aşılanıyor; şu ana dek dört aşılama halkası kurulmuş, birkaç halka daha hazırlanıyor.
Zaire türü için geliştirilmiş ve onaylı Ervebo aşısı, Tumaini’de Bundibugyo virüsüne karşı etkinliğinin değerlendirilmesi için ilk sırada yer alıyordu. Bundibugyo türü için ise henüz onaylı aşı ya da tedavi bulunmuyor; ajans aktarımlarına göre salgın, mayıstan bu yana çoğunluğu Kongo’da olmak üzere 5 binden fazla can kaybıyla ülke tarihinin en büyük Ebola salgını olma özelliğini taşıyor.
Tedavi tarafında da ilerleme var: Temmuzda başlayan DSÖ destekli PARTNERS denemesi, doğrulanmış Bundibugyo hastalarında monoklonal antikor MBP134, antiviral remdesivir ya da ikisinin kombinasyonunun hayatta kalmayı iyileştirip iyileştirmediğini araştırıyor. Denemeye yakında maftivimab adlı bir antikor daha eklenecek; ayrıca maruziyat sonrası koruma için obeldevisir üzerinde ayrı bir çalışma sürüyor.
DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, aşıların güçlü araçlar olmakla birlikte şu anda can kurtaran kanıtlanmış önlemlerin yerini tutmadığını vurguladı: Erken bakım, temaslı takibi, izolasyon, güvenli ve onurlu definler ve topluluklarla güvene dayalı işbirliği. Denemenin Kongo Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsü tarafından yürütüldüğü, DSÖ ve ortaklarınca desteklendiği belirtildi.
Takvim de netleştirildi: Tedavi denemelerinin ilk bulgularının önümüzdeki aylarda, aşı denemesinin sonuçlarının ise 2027 başında bekleniyor. Salgın sürerken deneme kurulumunun yaşama gömülmesi — araştırma protokollerinin salgın yanıtının içine yerleştirilmesi — DSÖ’nün Ar-Ge Planı çerçevesinde yürütülen yaklaşımın merkezinde yer alıyor.