Calceta'da Facebook sayfasından yerel haber yayımlayan Beltrán, garajına girerken vurularak öldürüldü; RSF gazetecinin tehdit aldığını ve koruma programında olduğunu açıkladı. Geçen yıl 6 gazeteci öldürülen Ekvador'da cinayetlerin tamamı cezasız.
Ekvadorlu gazeteci Tomás Beltrán, pazar gecesi arabasını garajına sokmaya çalışırken silahlı saldırı sonucu öldürüldü. Beltrán, Pasifik kıyısı uyuşturucu kaçakçılığı rotalarının çete savaşlarının ana odak noktası hâline getirdiği Manabí eyaletindeki küçük Calceta kentine ilişkin haberler yayımladığı bir Facebook sayfası işletiyordu. Bu çete savaşı, Latin Amerika’nın en güvenli ülkelerinden birini en şiddetlilerinden birine dönüştürdü.
Polis ve cumhuriyet savcılığı olaya ilişkin pek ayrıntı paylaşmadı; saldırganların kim olduğu, olay yerinden kaçan silahlı kişiler olmaktan öte bilinmiyor. Cinayetin Beltrán’ın gazetecilik faaliyetiyle bağlantılı olup olmadığı da henüz netleşmedi; ancak gazeteci daha önce yerel makamları ilgilendiren yolsuzluk iddialarını haberleştirmişti.
Buna karşın çok sayıda basın özgürlüğü kuruluşu, cinayeti Ekvador’da gazetecilerin koşullarının çarpıcı biçimde kötüleşmesinin son örneği olarak gösteriyor. Yalnızca geçen yıl ülkede altı gazeteci öldürüldü. Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütünün Latin Amerika direktörü Artur Romeu, Beltrán’ın aylar önce örgüte “korkularından ve aldığı tehditlerden” söz ettiğini, güvenli bir yere taşınması için girişimlerde bulunulduğunu ve savcılığın koruma programına alındığını, ancak öldürüldüğü sırada bu korumanın sürüp sürmediğinin bilinmediğini belirtti. Romeu, örgütün savcılıktan cinayetin gazetecilik faaliyetiyle bağlantısının öncelikli olarak araştırılmasını, olası azmettiricilerin tespitini ve gazetecinin ailesiyle meslektaşlarının korunmasını talep etti.
Ekvadorlu sivil toplum kuruluşu Fundación Periodistas Sin Cadenas’e (FPSC) göre çete şiddetinin 2023’te patlamasından bu yana en az 19 gazeteci sürgüne gitmek zorunda kaldı. Ekvador komşuları Kolombiya ve Peru gibi kokain üreticisi olmasa da özellikle Pasifik üzerinden büyük bir kaçakçılık merkezi hâline geldi. Gazeteciler evlerinin fotoğraflarının, günlük rutinlerinin ve aile bilgilerinin yer aldığı ölüm tehditleri aldı.
FPSC proje koordinatörü María Fernanda Almeida, “Ekvador’da gazetecilik yapmak artık son derece yüksek riskli bir iş” dedi ve geçen yılki tüm gazeteci cinayetlerinin “tamamen cezasız” kaldığını ekledi. Almeida’ya göre bu şiddetin korkunç etkilerinden biri de otosansür: “En azından kıyı eyaletlerinde meslektaşlar artık şiddeti haberleştirmek istemiyor.”
Almeida bir başka sorunun, aşırı sağcı Cumhurbaşkanı Daniel Noboa hükûmetinin tutumu olduğunu söyledi. Noboa suç artışına çetelere yönelik tartışmalı “demir yumruk” yaklaşımıyla yanıt veriyor, defalarca olağanüstü hâl ilan ediyor ve insan hakları kuruluşlarınca geniş biçimde eleştirilen önlemlerle ordunun rolünü büyütüyor. Askerî operasyonları takip eden muhabirlerin telefonlarına el konuldu; bir muhabirin evine arama izniyle girildi; bir gazeteci üniversite öğrencilerini durduran askerleri görüntülediği için askerler tarafından tehdit edildi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Latin Amerika’daki önemli müttefiklerinden biri olan Noboa’nın, kendisine eleştirel gazetecileri işten çıkarmaları için medya kuruluşlarına baskı yaptığı da defalarca haberlere konu oldu. Köşe yazarı Roberto Aguilar, hükûmetin özel reklamverenlere yayında devam etmeleri hâlinde denetimle tehdit ettiği gerekçesiyle Diario Expreso gazetesinden çıkarıldığını söyledi. Noboa yönetimi yorum taleplerine yanıt vermedi. Almeida, “Bugün Ekvador’da tam bir ifade özgürlüğü olduğunu düşünmüyorum. Şiddet ve susturma arttıkça gazeteciliğe o kadar ihtiyaç var — bu da çok endişe verici” dedi.