Paraguay Merkez Bankası'nın 3 Kasım'da büyük ödeme güçlüğü endişeleriyle ele geçirdiği dijital banka Ueno'nun çöküşünün ardından geri ödeme süreci hız kazandı: Cumhurbaşkanı Pedro Alliana, mevduat garanti fonu üzerinden müşterilerin yüzde 95'ine ödeme yapıldığını, kalanların da Çarşamba günü ödeneceğini açıkladı. Merkez Bankası verisine göre Perşembe'den Pazartesi'ye kadar geçen sürede 1,7 milyondan fazla kişiye toplam 330-340 milyon dolar dağıtıldı; fona erişim hakkı tanınan Ueno müşterisi sayısı 1 milyon 867 bin olarak açıklandı. Ülkenin son on yılının en büyük siyasi krizini tetikleyen çöküş, Ueno ile bağlantısı nedeniyle Cumhurbaşkanı Santiago Pena'nın azline yol açmış, hükümeti eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı Alliana devralmıştı. Bankanın toplam mevduatı yaklaşık 2,8 milyar dolar; garanti fonunun bu sürecin sonunda yaklaşık 740 milyon dolar, yani mevduatın yüzde 27'sini geri ödemesi bekleniyor.
Güney Amerika’da bir ülke, bankacılık tarihinin en sarsıcı haftalarından birini atlatmaya çalışıyor: Paraguay’da dijital banka Ueno’nun çöküşünün ardından dondurulan hesaplara erişim, devletin garanti fonu üzerinden hızlandırılmış geri ödemeyle yeniden açılıyor.
Rakamlar sürecin ölçeğini gösteriyor: Cumhurbaşkanı Pedro Alliana, mevduat garanti fonu aracılığıyla Ueno müşterilerinin yüzde 95’ine ödeme yapıldığını, kalanların da Çarşamba günü ödeneceğini duyurdu. Merkez Bankası verisine göre Perşembe’den Pazartesi’ye kadar geçen dört günde 1,74 milyona yakın tasarruf sahibine toplam 330-340 milyon dolar aktarıldı; fona erişim hakkı tanınan müşteri sayısı ise 1 milyon 867 bin olarak netleşti.
Krizin nasıl büyüdüğü de dosyanın merkezinde: Merkez Bankası, 3 Kasım’da önemli ödeme güçlüğü endişeleri gerekçesiyle Ueno’yu denetim altına aldı. Bu adım, normalde istikrarlı sayılan ülkede nüfusun neredeyse yarısını hesaplarına erişemeden kilitleyince sokaklara dökülen kitlesel protestoları ve siyasi krizi tetikledi. Ueno ile bağları nedeniyle Cumhurbaşkanı Santiago Pena azledildi ve görevi eski Cumhurbaşkanı Yardımcısı Pedro Alliana devraldı — Alliana hükümetinin ilk icraatlarından biri de geri ödemeleri hızlandırmak oldu.
Ödeme mekanizması da net: garanti fonu, mevduat sahibi başına ve banka başına güncel kur üzerinden yaklaşık 37 bin dolara kadar koruma sağlıyor. Ueno’nun bitirilmesinden bir gün sonra çıkarılan acil yasa, bir hafta içinde kişi başına yaklaşık 19 bin dolarlık avans ödemeye ve kalan tutarı izleyen haftaya yaymaya izin verdi.
Ancak faturanın tamamı ödenmiş değil: bankanın toplam mevduatı yaklaşık 2,8 milyar dolar ve fonun bu süreçte toplamda yaklaşık 740 milyon dolar — yani mevduatın yalnızca yüzde 27’si — geri ödemesi bekleniyor. Geri kalan kısmın akıtı, bankanın tasfiye ve devir sürecinin sonucuna bağlı; fonun yöneticisi Jose Maciel ‘gerisi banka çözüm sürecini beklemek zorunda’ diyor.
Çöküşün ekonomik dokudaki izleri de derin: çöküş yaklaşık 3 milyon müşteriyi geçici olarak hesaplarına kilitlerken, başkentteki Mercado 4 pazarındaki esnafın yüzde 80’inin Ueno kullandığı tahmin ediliyor. Merkez Bankası’nın müdahale gerekçesi de bankanın bağlantılı şirketlere açtığı kredilerin risklerini karşılayacak sermayesi olmadığı tespitiydi.
Uluslararası gözlemciler için ders daha genel: hızla büyüyen dijital bankacılık modelinin getirdiği yoğunlaşma riski, Paraguay örneğinde siyasi iktidar düşürme düzeyine ulaşabiliyor. Alliana hükümeti için sınav ise devam ediyor — Çarşamba’ya sarkan son ödeme dilimi ve tasfiye sürecinin 2 milyar doları aşan kalan mevduata ne getireceği, krizin gerçek çıkışının eşikleri olarak bekleniyor.