Sosis, peynir, deri ve çiçekten yumurtaya gıda ticaretindeki kontroller kalkıyor; 200 sayfalık metin kesinleşti, 20 Kasım zirvesinde açıklanacak. Uygulama dinamik uyum yükümlülüğü nedeniyle 2028'in ilk çeyreğine ertelendi.
Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık, sosis ve peynirden deri ürünlerine ve çiçeklere kadar gıda ve hayvan ürünlerinin ithalat-ihracatındaki Brexit kontrollerini kaldıran anlaşmayı tamamladı.
Anlaşma, 2019’dan bu yana Avrupa’ya ticareti üçte bir düşen İngiliz gıda ihracatçıları için büyük bir rahatlama sağlayacak; şarküteri gibi küçük perakendeciler de Brexit kontrol maliyetleri yüzünden imkânsız hâle gelen küçük partiler hâlinde peynir ve şarap almaya geri dönebilecek.
Sanitasyon ve fitosanitasyon (SPS) anlaşmasının uygulanması ise 2028’in ilk çeyreğine kadar bekleyecek: Birleşik Krallık’taki başbakan değişikliği, ikinci AB-UK zirvesini altı ay geciktirdi ve zirve şimdi 20 Kasım’da yapılacak.
Geçen ay Ulusal Çiftçiler Birliği, Brexit’ten bu yana AB’ye yapılan İngiliz gıda ihracatının üçte bir çöktüğünü, yumurta, tavuk ve patates ürünlerinin en ağır darbeyi aldığını açıklamıştı.
Kaynaklara göre Brexit sonrası gıda ihracatına ilişkin 200 sayfalık metin “kesinleşti ve bundan sonra müzakere edilmeyecek”. Metin, Çarşamba günü yapılacak toplantıda AB büyükelçilerine sunulacak; toplantıda Andy Burnham ile AB liderlerinin 20 Kasım’da açıklayacağı ortak bildirinin ilk taslağı da görüşülecek.
“Zero text” olarak bilinen metin, yaygın biçimde beklenen gençlik deneyim programına ilişkin bölümleri de içeriyor; ancak bu kısım hâlâ müzakere ediliyor. Büyükelçiler, görüşmelerdeki çıkmazı kırmak için Birleşik Krallık’ın genç Avrupalılar için üniversite harçlarına ilişkin son dakika önerisini de tartacak. İki hafta önce Avrupa Komisyonu, Birleşik Krallık’ın AB öğrencilerinin tam uluslararası ücret ödemesi konusundaki ısrarından vazgeçmeyeceğinden o kadar endişeliydi ki, büyükelçiler sorunu ayırıp ayrıca altı ay daha müzakere etmeyi görüştü.
SPS anlaşması büyük ölçüde mayısta kabul edilmiş ve gıda üreticilerinin değişime hazırlanması için hükûmet tarafından yayımlanmıştı; o zamanlar Çevre, Gıda ve Kırsal İşler Bakanlığı uygulanmanın gelecek yıl mayısında başlayacağını öngörüyordu. Bakanlık şimdi sektör liderlerine, az sayıda kilit ürün için ek bir altı aylık geçiş süresiyle uygulamanın 2028’e kadar gecikebileceğini bildirdi — bu ürünler arasında AB’de henüz onaylı olmayan mantar ilaçlarıyla üretilen tahıllar da var.
Gecikmenin nedeni, Birleşik Krallık’ın gıda standartları mevzuatını AB’ninkilerle “dinamik olarak uyumlaştırma” ihtiyacı. Ülke büyük ölçüde AB kurallarını izlese de İngiltere’nin ıslak hava koşullarında ürünlerin büyümesine yardım eden mantar ilaçları gibi alanlarda çeşitlenmiş durumda. Mevzuatın, Brexit’in anahtar kavramlarından olan Birleşik Krallık’ın “kural koyucu” değil “kural alıcı” olup olmadığı tartışmasını yeniden alevlendirmesi bekleniyor.
Önerilen çerçeveyle Kuzey İrlanda’daki perakendeciler ürünlerine “AB için değil” etiketi yapma zorunluluğundan kurtulacak; bu uygulamayı geçmişte Marks & Spencer gibi büyük market zincirleri eleştirmişti. İki tarafın memurları arasındaki görüşmeler yıl başında Londra’da, Brexit evrak yükünün iki tarafta da azaltılması amacıyla başlamıştı. Bir lojistik yöneticisi parlamentonun ticaret komitesine, Brexit evrakının “tam bir cehennem” olduğunu ve Calais’te bir tırın dondurulmuş dana eti yükü için doğru sertifikaları olmadığı gerekçesiyle tam 27 gün bekletildiğini anlatmıştı.