FDA, 10-18 yaş uykusuzluk bozukluğu için geliştirilen daridorexant'a Atılım Terapi Tasarımı verdi. Faz 2'de 50 mg doz uyku süresini 50, nörogelişimsel bozukluğu olanlarda 64 dakika uzattı; bu yaş grubunda onaylı ilaç yok.
Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), çocuklarda ve ergenlerde uykusuzluk bozukluğu için geliştirilen daridorexant adlı ilaca ‘Atılım Terapi Tasarımı’ (Breakthrough Therapy Designation) verdi. Tasarım, 10 yaşından 18 yaş altına kadar hastalar için tanımlanan geliştirme programını kapsıyor.
Karar, İsviçre merkezli Idorsia şirketi tarafından duyuruldu. Tasarımın dayanağı, 165 çocuk ve ergende yürütülen çift kör, plasebo-kontrollü faz 2 doz-arama çalışması: Hastalar dört kola ayrılarak iki hafta boyunca 10, 25 veya 50 miligram daridorexant ya da plasebo aldı; birincil son nokta, ilk gece uyku laboratuvarında (polisomnografi) ölçülen nesnel toplam uyku süresindeki değişimdi.
Sonuçlar, uyku süresinde istatistiksel olarak anlamlı ve doza bağımlı bir artış gösterdi (p=0,0185). En yüksek doz olan 50 miligramda toplam uyku süresi genel hasta grubunda başlangıca kıyasla ortalama 50 dakika uzadı; plasebo grubundaki artış 20 dakikadaydı. Nörogelişimsel bozukluğu — otizm spektrumu ya da dikkat eksikliği-hiperaktivite gibi — olan alt grupta etki daha belirgindi: 64 dakikalık artış, plasebodaki 27 dakikaya kıyasla.
Güvenlik tarafında ilaç, plaseboya benzer bir profildeydi: Yetişkinlerde onaylı en yüksek doz olan 50 miligramda bile istenmeyen etkiler plasebo düzeyinde kaldı; tedavi sırasında istismara işaret eden olaylara ya da ilacın kesilmesinde yoksunluk belirtisine rastlanmadı.
Tasarımın arka planında büyük bir boşluk var: Pediatrik uykusuzluk, çocukluktan ergenliğe doğru yaygınlığı yüzde 8-12’ye çıkan, dikkat, öğrenme, duygudurum düzenleme ve yaşam kalitesini bozan bir durum; buna karşılık FDA, bugüne dek bu yaş grubunda uykusuzluk için hiçbir farmakolojik tedaviye onay vermiş değil. Mevcut bakım, uyku hijyeni ve davranışsal yaklaşımlara dayanıyor.
Daridorexant, beyindeki uyanıklık sinyalini düzenleyen oreksin sistemini hedefleyen çift reseptör antagonistleri sınıfından. Klasik uyku ilaçlarının aksine beyin aktivitesini geniş biçimde baskılamıyor ve sabaha kalan etkiyi azaltmak üzere tasarlanmış bir farmakokinetik profile sahip; yetişkinlerde uykuya dalma, uyku sürdürme ve gündüz işlevselliğinde gösterilmiş etkileri bulunuyor.
Şirket, çalışmanın tam veri setini anlatan bilimsel manuskriptin yüksek etkili bir dergide değerlendirmede olduğunu, faz 3 programının gelecek yılın ikinci yarısında başlamayı planladığını bildirdi. Atılım tasarımı, yoğun FDA danışmanlığı ve öncelikli inceleme olanağı sağlıyor; ancak tasarım bir onay değildir — daridorexantın pediatrik kullanımı hiçbir ülkede onaylı değil ve etkinliğinin-güvenliğinin kanıtlanması için büyük faz 3 çalışmalarının sonuçlanması gerekiyor.
Çalışmada birincil ölçüm, uyku laboratuvarındaki polisomnografi kaydıyla nesnel olarak yapıldı; uyku kalitesi, sabah uyanıklığı ve gündüz işlevselliği gibi ikincil göstergelerde de doza bağımlı düzelme gözlendi. İlacın sabah artık etki bırakmayacak biçimde tasarlanmış profili, gelişim çağındaki hastalarda yetişkinlerden daha da fazla önem taşıyor.