Rusya'nın 27 bölgesinde HIV enfeksiyonu, yüksek riskli grupların dışına çıkarak genel nüfusa yayıldı. Ülkede HIV kaynaklı nedenlerle her yıl 30 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.
Rusya’da HIV enfeksiyonunun yayılımına ilişkin açıklanan veriler, salgının ülke genelindeki boyutunu yeniden gündeme taşıdı. Rospotrebnadzor Epidemiyoloji Merkez Araştırma Enstitüsü Direktörü Vasiliy Akimkin’in değerlendirmelerine göre, ülkenin 27 bölgesinde HIV salgını, yalnızca yüksek riskli gruplarla sınırlı kalmaktan çıkarak genel nüfusa yayılan aşamaya geçti. Bu sınıflandırmada belirleyici göstergelerden biri, hamile kadınlar arasında HIV pozitiflik oranının yüzde 1 eşiğini aşması.
Salgının demografik profili de değişiyor. Enfeksiyon taşıyan kişilerin ortalama yaşı son 15 yılda 32’den 44’e yükseldi; 40-49 yaş grubundaki erkeklerde taşıyıcılık oranının yüzde 3’ü aştığı belirtiliyor. Yeni bulaşların yaklaşık üçte ikisinin heteroseksüel cinsel temas yoluyla gerçekleştiği ifade ediliyor.
Ölümlere ilişkin tablo da ağır. Uzmanlara göre Rusya’da HIV kaynaklı yıllık yaşam kaybı yaklaşık 30 bin ile 34 bin kişi arasında değişiyor. 2025 yılında 45 binden fazla yeni HIV vakası kaydedildi; bu sayı 2024’te yaklaşık 52 bin düzeyindeydi. Yeni teşhislerdeki düşüşe karşın uzmanlar, bu trendin HIV ile yaşayan toplam kişi sayısının azaldığı anlamına gelmediği, salgının toplam yükünün önemini koruduğu uyarısını yapıyor.
Sağlık kuruluşlarına ilişkin endişeler de büyüyor. Rospotrebnadzor yetkilileri, 2025 yılında sağlık hizmetlerinin sunumu sırasında kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların son 15 yılın en yüksek düzeyine ulaştığını bildirdi. Bu veri, tesislerdeki hijyen ve sterilizasyon uygulamalarının denetimini de tartışmalı hale getirdi.
Tedaviye erişimde ciddi açıklar bulunuyor. Değerlendirmelere göre HIV ile yaşayan kişilerin yalnızca yaklaşık yarısında virüs yükü baskılanmış durumda. Bu oran, tedaviye erişim ve tedavinin sürekliliği konularındaki sorunların boyutunu ortaya koyuyor.
Bütçe tarafında ise yeni bir adım atıldı. Rusya’nın 2027 yılı bütçe taslağında, HIV ile yaşayan 30 bin kişi için ek ilaç desteği öngörülüyor. Sağlık Bakanı Mihail Muraşko, bütçe kaynaklarıyla daha fazla hastanın tedaviye erişmesini hedeflediklerini açıkladı. Ancak tahsis edilmesi planlanan bu sayının, yalnızca 2025’te 45 bini aşan yeni vaka sayısının gerisinde kalması, hedef ile salgının gerçek büyüklüğü arasındaki farkı da gözler önüne seriyor.
Verilerin bütününe bakıldığında, yeni tanı sayısındaki yavaş düşüşe karşın tedavi ihtiyacının artmaya devam etmesi, salgının Rusya sağlık sistemi üzerindeki yükünün kısa vadede azalmasının beklenmediğini ortaya koyuyor. HIV ile yaşayanların yaklaşık yarısında bile virüs yükünün baskılanmamış olması, mevcut tedavi altyapısının erişim ve süreklilik bakımından sorgulanmasına yol açıyor.